Giới thiệu bài giảng
Bản phiên âm
Nhấn vào mốc thời gian để nghe từ đoạn đó. Bản dịch tự động, có thể chưa chính xác. Bạn có thể đề xuất sửa từng câu. Phiên âm là văn bản kèm theo, không thay đổi âm thanh.
Hãy tiếp tục duy trì sự hay biết.
Mọi thứ đều là nhân quả, chúng ta thực tập bao nhiêu thì có được kết quả bấy nhiêu.
Vậy nên chúng ta cần tập trung hơn vào sự thực hành, và kết quả sẽ đến một cách tự nhiên.
Mình thực tập bao nhiêu thì kết quả đến bấy nhiêu. Tâm tham luôn nhắm đến kết quả, mong chờ kết quả, còn trí tuệ thì luôn kiểm tra và làm việc trên nguyên nhân hơn là kết quả. Vì chúng ta vun bồi phẩm chất tâm thiện, nên tâm thiện được tăng trưởng.
Và đây rõ ràng là nhân quả.
Không có cái gì diễn ra một cách ngẫu nhiên. Mọi thứ đều có nhân quả của nó.
Chúng ta sẽ ngày càng có nhiều trải nghiệm hơn về nhân và quả.
Chúng ta hiểu hơn về tự nhiên, khái niệm và thực tại.
Thực tại là điều duy nhất tồn tại. Khái niệm là khi chúng ta đặt tên, đặt để khái niệm lên thực tại đó. Một số là thật, một số chỉ là khái niệm.
Chúng ta cần hiểu khái niệm là gì, thực tại là gì.
Tiến trình thân và tiến trình tâm là thực tại. Rồi chúng ta đặt tên cho thực tại này, và như vậy hình thành khái niệm.
Hiểu biết khác với suy nghĩ. Trí tuệ là hiểu biết rõ ràng cái gì là cái gì, nó xuất hiện như thế nào và tại sao nó xuất hiện.
Suy nghĩ không phải là hiểu biết. Còn mê mờ, muốn nghĩ gì thì nó nghĩ nấy. Suy nghĩ trái ngược với hiểu biết. Hiểu biết rõ ràng chính là trí tuệ. Còn khi suy nghĩ thì đó là vì chúng ta không biết, nên mới phải suy nghĩ.
Đôi khi thiền sinh không biết tại sao sự hành thiền lại tốt đẹp hay tệ đi. Vậy nên mới có kết luận là do nơi chốn, thời điểm hay môi trường xung quanh, hay bất cứ điều gì.
Tâm suy nghĩ theo những gì nó muốn và tin vào suy nghĩ đó. Đây là tiến trình sai.
Việc hành thiền tốt đẹp hay không là do thái độ và tư duy đúng đắn hay sai lầm. Tư duy đúng đắn và quan điểm đúng đắn chính là trí tuệ.
Còn tư duy sai lầm chính là phiền não.
Do phiền não nên việc hành thiền không được trơn tru hay tốt đẹp. Nhờ có tư duy chân chính và thái độ đúng, nên việc hành thiền ngày càng tốt đẹp hơn.
Nhưng do không biết điều gì dẫn tới việc hành thiền tốt đẹp, nên chúng ta nghĩ rằng đó là do thời điểm trong ngày, buổi sáng tốt hơn buổi tối, hay có người thì cho là buổi tối tốt hơn.
Rồi tư thế này hay hơn tư thế kia.
Nhưng thật ra, hành thiền là công việc của tâm. Ở bất cứ thời điểm hay tư thế, nơi chốn nào mà mình có thái độ đúng, quan điểm đúng thì việc hành thiền sẽ tốt.
Sự tự tin vào việc thực hành phụ thuộc vào mức độ hiểu biết của bạn.
Càng hiểu về những lợi ích và giá trị của sự thực hành, tâm càng sẵn sàng thực hành.
Ban đầu, chúng ta chưa có trải nghiệm hay kết quả gì. Nhưng chúng ta có trí thông minh, là một loại trí tuệ. Trí thông minh này cũng có thể tư duy rằng điều này có lợi lạc hay không, và vì thế mà thực hành thử.
Bạn cần thong thả, trải nghiệm và vun bồi phẩm chất của tâm. Ban đầu, tất cả chúng ta đều không thấy hứng thú với việc hành thiền. Đối tượng chẳng có gì thú vị, chỉ có nóng lạnh, xúc chạm.
Nhưng khi có định tâm, tâm có sự ổn định, trạng thái bình an, tĩnh lặng, thì nó bắt đầu thấy hứng thú. Wow, điều này thật tốt. Nhưng ở đây cũng có thể nảy sinh dính mắc hay bám víu.
Thật ra, việc hành thiền tốt đẹp là do có sự hiểu biết. Chúng ta không hướng đến mục tiêu là có được trạng thái bình an. Mục đích của sự thực hành là có được sự hiểu biết. Chính sự hiểu biết khiến tâm thấy hài lòng.
Nếu bạn hiểu biết về thực tại, tâm sẽ thấy hài lòng và có niềm tin vào sự thực hành.
Và khi sự thực hành trở nên thuần thục, bạn có thể đối diện với phiền não, khổ đau và biết cách ứng xử với chúng. Lúc đó, bạn sẽ có thêm sự tự tin vào việc thực hành. Vậy khi mới bắt đầu thực hành, đừng đi theo phiền não, là thái độ thích và ghét.
Trước khi hành thiền, lúc nào chúng ta cũng đi theo thái độ thích và ghét.
Bây giờ, khi hành thiền, chúng ta không đi theo nữa mà chỉ lùi lại và kiểm tra thái độ thích và ghét này.
Thích và ghét đã lèo lái cả cuộc đời chúng ta rồi. Mọi thứ chúng ta làm đều được thúc đẩy bởi thích và ghét, bởi tham và sân. Đó là lý do vì sao mà thích và ghét lại có sức mạnh như vậy.
Bất cứ đối tượng nào xuất hiện
thì thái độ thích và ghét đã sẵn ở đó rồi.
Nó trở thành thói quen của chúng ta.
Giờ đây, chúng ta học cách nhận diện thái độ thích và ghét để không tham dự vào đó nữa.
Vậy nên, tâm sẽ ổn định. Còn khi chúng ta đi theo thái độ thích và ghét, thì tâm sẽ rối rắm, dao động, bất an.
Mỗi khi có được cái mình muốn, chúng ta thấy rất vui, và ngược lại, khi có điều bất như ý, chúng ta sẽ rất giận. Tâm cứ lên xuống như vậy. Và đây chính là lý do tâm nổi điên.
Giờ đây, chúng ta quan sát hai thái cực thích và ghét này. Chúng ta quan sát hai thái cực đó với trung đạo, là cách của trí tuệ.
Quan sát với trí tuệ chính là con đường trung đạo. Đây là điều Đức Phật dạy.
Chúng ta bắt đầu sống với trung đạo. Nếu không, thì tâm sẽ hóa điên mất.
Khi thực hành với trung đạo, tâm sẽ ổn định, cân bằng, trưởng thành. Sự hiểu biết và tự do sẽ đến.
Hãy chỉ nhận biết những gì mình đang làm. Nếu mọi thứ mình làm được thúc đẩy bởi thái độ thích hay ghét, thì bạn không có lựa chọn nào cả.
Bạn lúc nào cũng đi theo thái độ thích hay ghét. Nhưng bây giờ, khi có trí tuệ và chánh niệm, bạn có quyền lựa chọn. Những gì bạn suy nghĩ, nói năng, hành động không còn bị thúc đẩy bởi thích hay ghét nữa, mà được dẫn dắt bởi trí tuệ.
Biết rõ nên hay không nên, cần thiết hay không cần thiết. Và điều này sẽ ngày càng tăng trưởng.
Tiến trình này cần trở thành đời sống của bạn. Và vì vậy mà cuộc đời bạn sẽ ở một tầng mức cao hơn.
Sáu cửa giác quan luôn ở đó. Chúng ta cần nhận biết trạng thái tâm nào đang có mặt, phản ứng hay chỉ đơn thuần tiếp nhận. Có thái độ thích, ghét hay là trí tuệ.
Nếu nhận biết những gì đang diễn ra, thì chúng ta có sự lựa chọn, có không gian cho trí tuệ khởi sinh. Còn không, thì những phản ứng tự động sẽ toàn là bất thiện, phiền não, và chúng ta chẳng có chút tự do nào.
Chánh niệm đi cùng với trí tuệ là trung đạo. Chỉ cần nhận biết tiến trình thôi, không cần phải thay đổi, kiểm soát hay nỗ lực để đạt được cái gì hay làm cho cái gì đó diễn ra. Chỉ cần quan sát như chúng đang là, chỉ nhận biết như chúng đang là mà thôi.
Sự hiểu biết sẽ đến khi tâm không có mong cầu gì cả. Khi tâm đơn giản là không có mong cầu gì cả, thì lúc đó trí tuệ sẽ đến.
Nhiều khi bạn cứ muốn phải hiểu, thì ở đó có thể có tâm tham tham dự. Vậy nên, hãy chỉ đơn giản là muốn hiểu biết về sự thật, về thực tại mà thôi.
Sayadaw U Tejaniya bắt đầu tu tập Phật giáo từ khi còn là một thiếu niên ở Miến Điện dưới sự hướng dẫn của cố Thiền sư Shwe Oo Min Sayadaw (1913–2002). Sau một thời gian làm kinh doanh và sống cuộc đời cư sĩ, ông đã trở thành một nhà sư toàn thời gian từ năm 1996.…