Giới thiệu bài giảng
Bản phiên âm
Nhấn vào mốc thời gian để nghe từ đoạn đó. Bản dịch tự động, có thể chưa chính xác. Bạn có thể đề xuất sửa từng câu. Phiên âm là văn bản kèm theo, không thay đổi âm thanh.
Hôm nay là một ngày rất yên bình, trời mưa. Tiếng mưa rơi trên mái nhà, trên cây, rất dễ chịu.
Thậm chí còn làm mình như bị thu hút, mê đi.
Và
trong buổi sáng Chủ nhật yên bình này, tôi lại muốn nói về một điều rất không yên bình.
Ừm, tôi vẫn muốn nói về những điều tích cực, những ý tưởng tích cực, những ý tưởng đẹp.
Bởi vì khi chúng ta suy nghĩ và nói nhiều hơn về những điều tích cực, thì nhiều điều tích cực sẽ xảy ra trong đời mình. Điều này rất quan trọng. Tôi thấy nhiều người, một số người, suy nghĩ rất nhiều điều tiêu cực. Tiêu cực về người khác, về đời mình, về hoàn cảnh của mình, về chính bản thân mình, về thời tiết, về chính phủ, về cả thế giới. Tất nhiên có rất nhiều điều tiêu cực đang xảy ra chung quanh, trong ta, và quanh ta.
Nhưng cứ mãi chìm đắm trong những điều tiêu cực thì không có lợi ích gì.
Nhưng dù sao, những điều như vậy vẫn xảy ra trong đời mình. Nên ta không thể làm ngơ. Ta không thể che đậy những chuyện đó. Ta nên chú ý nhiều hơn, xem xét chúng thật kỹ, hiểu chúng, và xem mình có thể giảm bớt sự tiêu cực đó trong đời mình hay không. Sẽ luôn luôn có điều gì đó tiêu cực xảy ra trong thân, trong tâm, trong hoàn cảnh chung quanh, trong môi trường.
Vậy nên dù có nói về những điều tiêu cực, chúng ta cũng không phải chỉ để phàn nàn. Chúng ta đang tìm xem mình có thể làm gì với nó. Như vậy là tích cực.
Cho nên khi ta suy nghĩ hay nói về điều tiêu cực rồi dừng lại ở đó, đó là tiêu cực thuần túy. Nó không giúp gì được. Nhưng khi ta nhìn vào những điều đang xảy ra trong ta và quanh ta, tất cả những điều tiêu cực, và cố hiểu chúng thật sâu, rồi xem mình có thể làm gì, làm sao giảm bớt nó, thì đó là tích cực.
Đó là điều chúng ta nên làm. Và các bạn thấy đó, trong Tứ Diệu Đế, chân lý thứ nhất là
chân lý về khổ. Đó là điều tiêu cực. Nhưng nếu Đức Phật dừng lại ở đó, thì ta có thể nói rằng Đức Phật thật là người bi quan, một người thật tiêu cực. Nhưng Ngài không dừng lại ở đó.
Ngài nói về nguyên nhân của khổ. Và Ngài nói về sự diệt khổ, và con đường thực hành dẫn đến sự diệt khổ. Đó là tích cực. Cho nên nhiều người nói: "Phật giáo là bi quan." Không. Phật giáo không phải là bi quan. Phật giáo là thực tế. Và ở nhiều phương diện tôi có thể nói Phật giáo thật ra là lạc quan.
Rất lạc quan. Bởi vì Đức Phật dạy bạn rằng bạn có thể làm được điều gì đó với nó. Có một cách để làm việc với nó. Điều đó thật ra rất lạc quan. Nếu người ta nói: "Đức Phật dạy rằng bạn không thể làm gì được, đó là số phận của bạn," thì đó mới là bi quan. Nhưng Đức Phật nói: "Bạn có thể làm được điều gì đó. Nó nằm trong, ừm, ở một mức nào đó nằm trong tầm kiểm soát của bạn."
Vậy hôm nay hãy nói về một điều tiêu cực, với hy vọng rằng chúng ta sẽ hiểu được nó và giảm bớt sự tiêu cực.
Ngày nay chúng ta nói rất nhiều về công nghệ. Người ta nghĩ rất nhiều về hiệu suất. Ví dụ, nếu chiếc xe của bạn không hiệu quả, nếu động cơ đã cũ rồi, nếu động cơ không được điều chỉnh tốt. Dù, ừm, bạn lái xe, bạn không đi được đủ số dặm cho một gallon dầu, một gallon xăng, bạn không đi được đủ số dặm.
Có xe đi được hơn 30 dặm một gallon. Có xe chỉ được 15 dặm. Cũng còn tùy vào kích cỡ của xe nữa. Nhưng dù sao, chúng ta nghĩ rất nhiều về hiệu suất. Cả trong việc xây nhà nữa, những ngày này tôi nghe rất nhiều ý tưởng về cách xây nhà sao cho tiết kiệm năng lượng.
Bạn không cần dùng quá nhiều năng lượng, điện, hay bất cứ thứ gì để giữ cho nhà ấm hay giữ cho nhà mát. Cả hai chiều. Chúng ta cần nghĩ về hiệu suất, cách đặt vật liệu cách nhiệt. Cũng vậy, tôi nghĩ chúng ta nên nghĩ về, ừm, hiệu suất trong đời sống mình. Còn hiệu suất của thân ta, của tâm ta thì sao?
Khi những điều tiêu cực xảy ra trong đời mình, nó làm giảm hiệu suất của thân và tâm ta. Những suy nghĩ tiêu cực.
Và với người khác cũng vậy, khi ta giao tiếp với người, có người chỉ nói về những điều tiêu cực hết lần này đến lần khác. Và nếu bạn bảo họ hãy làm gì đó để thay đổi, họ nói: "Tôi chẳng làm gì được." Nhưng họ chỉ muốn nói về chuyện đó. Cho nên khi bạn gặp những người như vậy, nghe họ nói mãi cùng một chuyện, bạn muốn giúp, nhưng họ không muốn được giúp.
Họ chỉ muốn nói về những vấn đề tiêu cực của mình. Bạn làm được gì? Nếu bạn thấy rằng mình thật sự không làm được gì, không thể giúp họ bằng cách nào nữa, thì điều tốt nhất là
đi khỏi. Nhưng nếu bạn giúp được họ, thì việc giúp là đáng. Bạn không phí năng lượng. Vậy nên cũng có những người làm tiêu tán rất nhiều năng lượng của bạn. Xe hơi làm phí năng lượng nếu không được điều chỉnh tốt, tinh chỉnh tốt. Nhà cũng vậy, nếu không được thiết kế tốt và cách nhiệt tốt, thì không hiệu quả.
Và con người cũng vậy, một số người không hiệu quả. Họ chỉ làm tiêu tán năng lượng của bạn. Trong công việc cũng thế, có người kể rằng họ làm việc rất vất vả để hoàn thành một việc gì, rồi họ xong việc, trình lên cấp trên, và một người kể: "Ông chủ chỉ đem bỏ đó," không dùng đến công việc của họ. Và người này cảm thấy mình thật vô dụng.
"Tôi đã làm việc rất vất vả bao nhiêu tháng, mà công việc của tôi lại vô ích." Người ta có thể nói rằng bạn đã được trả tiền cho việc đó. Bạn đã nhận đủ tiền. Nhưng tiền không phải là tất cả. Chúng ta cần cảm thấy hài lòng rằng việc mình làm có ích cho người khác. Cho nên một cách để trừng phạt một người, một cách rất, rất tàn nhẫn để trừng phạt một người, là bảo họ làm một việc vô ích.
Người ta đã làm một số thí nghiệm tâm lý. Có những người, giả sử họ phạm một vài tội nhỏ, nên bị bắt và bỏ vào tù. Rồi chính phủ và những người khác, những nhà chức trách, cho phép một số nhà tâm lý học làm thí nghiệm trên những người này.
Họ chia, ừm, những người này thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất, họ bảo mỗi người mang cát, một đống cát, từ chỗ này sang chỗ khác. Và khi họ đã mang hết đống cát sang chỗ khác, thì họ lại được bảo mang chính đống cát đó trở về chỗ cũ. Và họ được bảo làm như vậy hết lần này đến lần khác.
Còn nhóm kia, ừm, họ được bảo chở đất, đào đất, và làm một con đường. Chở đá và lát đường. Họ được bảo làm cùng một khoảng thời gian, cùng số giờ, làm cùng một khối lượng công việc.
Nhóm thứ nhất trở nên rất trầm cảm và đau bệnh. Nhóm thứ hai trở nên rất vui, rất vui và đầy năng lượng. Họ làm cùng một khối lượng công việc, chỉ là chở đất, cát, đá từ chỗ này sang chỗ khác.
Vì sao vậy?
Họ có sự hài lòng vì nhóm thứ hai đang làm một việc có ý nghĩa và có ích. Họ cảm thấy: "Tôi đang làm điều tốt cho mọi người. Tôi đang làm một con đường." Họ cảm thấy rất vui. Dù họ cảm thấy mệt, cùng một mức độ mệt về thân. Nhưng họ không mệt về tâm. Họ không trầm cảm.
Cho nên hiệu suất rất quan trọng. Chúng ta làm được bao nhiêu việc hữu ích cho mình và cho người khác. Không ai lại ngồi yên và bất cẩn để cho tiền bạc hay thời gian tiêu tán đi. Khi bạn có tiền, bạn muốn đầu tư số tiền đó. Bạn mua cổ phiếu. Bạn theo dõi thị trường chứng khoán. Và nếu nghe tin công ty ấy, cổ phiếu công ty mà bạn đã mua, giá trị cứ xuống mãi, bạn sẽ bán cổ phiếu đó càng nhanh càng tốt.
Bởi vì bạn không muốn mất tiền. Bạn không muốn tiền mình trôi xuống cống. Rồi bạn mua cổ phiếu khác, cổ phiếu mà bạn tin sẽ mang lại cho bạn, ừm, một số tiền, sinh lời. Chúng ta nghĩ rất nhiều về những chuyện này. Để không phí tiền. Nhưng còn thời gian thì sao? Còn năng lượng thì sao?
Thời gian và năng lượng của ta. Chúng ta phí rất nhiều thời gian và năng lượng. Vì vậy mà ta không có thời gian, không đủ thời gian. Phí quá nhiều thời gian. Chẳng hạn ngồi xem một chương trình tivi ba, bốn tiếng.
Đó chỉ là phí thời gian. Thậm chí không còn là giải trí nữa. Nó thành một loại nghiện. Bạn không thật sự cảm thấy vui về nó. Cho nên
không ai lại ngồi yên và bất cẩn để cho tiền bạc hay thời gian tiêu tán đi. Nhưng rất ít người có vẻ quan tâm đến năng lượng tâm và trạng thái tâm. Năng lượng tâm và trạng thái tâm. Cho nên rất quan trọng là quan sát những suy nghĩ của mình suốt cả ngày. Quan sát suy nghĩ của mình là Cittānupassanā. Suốt ngày bạn suy nghĩ những gì?
Nếu bạn đang nghĩ về một vấn đề nào đó, ừm, mà bạn không làm gì được với nó, bạn không thể làm gì được, chỉ cứ nghĩ vòng vòng, vòng vòng suốt ngày, thì bạn chỉ đang phí năng lượng tâm. Và không chỉ năng lượng tâm. Bạn còn phí cả năng lượng thân nữa. Bạn trở nên rất mệt. Bạn mất đi sức sáng tạo. Khi người ta trở nên tĩnh lặng, an bình và có chánh niệm, họ trở nên sáng tạo hơn.
Họ thấy sự việc rõ ràng hơn. Họ có thể kết nối các ý tưởng lại và tìm ra cách làm tốt hơn, tạo ra ý tưởng mới và những điều mới nữa. Nhưng khi bạn đang nghĩ một suy nghĩ tiêu cực, ừm, mà bạn không làm gì được, bạn không thể làm gì được, chỉ cứ nghĩ và nghĩ và nghĩ, thì bạn chỉ đang phí thời gian.
Cho nên nếu bạn chú ý nhiều hơn đến loại suy nghĩ mà bạn nghĩ suốt cả ngày, bạn sẽ thấy rằng
một phần lớn trong đó là vô ích. Một phần rất lớn chỉ là vô ích.
Những chuyện bực mình hằng ngày là một trong những thứ phá hủy lớn nhất năng lượng tâm và trạng thái tâm của bạn. Sự bực mình. Điều gì làm bạn khó chịu. Và mỗi ngày bạn trải qua bao nhiêu chuyện như vậy? Bực mình. Những tình huống làm bạn khó chịu, bất an, tức giận.
Ừ, tùy vào trạng thái tâm của bạn. Có người không phản ứng nhiều lắm. Họ giữ được sự bình tĩnh, an ổn và thản nhiên nhiều hơn. Nhưng có người, vừa mới thức dậy là đã nghĩ: "Ôi, lại một ngày nữa."
Bạn đã bực sẵn rồi. Chỉ vì lại có thêm một ngày mà bạn không vui về chuyện đó.
Vậy nên rất quan trọng là ngay khi thức dậy buổi sáng, hãy thiền. Hãy chánh niệm. Hãy chú ý đến những suy nghĩ của mình. Và nếu bạn quen làm như vậy, thì việc đầu tiên xảy ra với bạn sẽ là thiền. Bình tĩnh, an ổn, chánh niệm. Và điều đó đặt tâm bạn vào một khuôn.
Khuôn tâm. Bình tĩnh và an ổn. Không phản ứng. Vậy chánh niệm là không phản ứng. Phản ứng không phải là chánh niệm. Và phản ứng không phải là tự do. Phản ứng là một nhà tù.
Vậy sự bực bội hằng ngày thuộc vào những thứ phá hủy năng lượng tâm và trạng thái tâm của bạn nhiều nhất. Rồi có chuyện gì không như ý. Ví dụ, hôm nay trời mưa. Có thể tôi rất vui vì trời mưa. Sáng sớm tôi nghe tiếng mưa. Rất vui. Nhưng có lẽ có người sẽ nghĩ: "Ôi, mưa rồi."
Đó, đó là bực bội. Bạn chỉ đang cho phép mình bị phiền.
Có người thấy được mặt tích cực trong nhiều chuyện. Hầu như bất cứ chuyện gì. Tôi biết một vị thầy, thật ra là thầy của thầy tôi.
Ừ, vị thầy của thầy tôi đã viên tịch. Thầy tôi thì vẫn còn, vì tôi có nhiều thầy. Và
ngài là một vị thầy lớn, một vị tỳ khưu lớn. Ngài có rất nhiều đệ tử. Và ngài cũng xây một tu viện rất lớn, một kiểu đại học cho chư tăng.
Và ngài luôn tích cực. Luôn nói những điều tốt đẹp về người khác. Ngài cũng có nhiều bạn cùng thời, rất thân thiết, nên họ có thể nói chuyện với nhau như bạn bè. Một người bạn của ngài, cũng là vị nhỏ hơn, nói: "Sayadaw, ngài luôn khen ngợi điều gì đó ở mọi người.
Bây giờ tôi muốn hỏi ngài một câu. Ở đây có một vị tỳ khưu bị điên, bị mất trí.
Vậy ngài khen được gì ở vị ấy? Ngài thấy được điều gì tốt ở vị ấy? Hãy nói cho tôi nghe." Bạn biết Sayadaw nói gì không? "Vị ấy đi rất nhẹ nhàng, không gây ra tiếng động nào. Giống như con mèo. Vị ấy không bao giờ gây tiếng ồn."
Vậy vị Sayadaw này tìm được điều gì đó để khen ngay cả ở vị tỳ khưu bị mất trí đó.
Không gây tiếng ồn. Vị ấy nói rất nhẹ nhàng. Vị ấy di chuyển như con mèo.
Vậy đó là tính cách, khí chất của bạn. Rất quan trọng. Nhưng đừng viện cớ rằng: "Ôi, tính tôi là vậy, cả ngày càm ràm." Không. Bạn có thể thay đổi tính cách của mình. Nếu bạn trở nên chánh niệm hơn, bạn có thể thay đổi nó. Đó cũng là điều tôi nói hôm qua. Khi bạn phát triển samādhi rất sâu, định và chánh niệm, và phát triển được chút tuệ, nó thay đổi tính cách của bạn.
Tôi biết rất nhiều người vốn rất hay phản ứng, phản ứng tự động, và chỉ thấy toàn những chuyện xấu xảy ra trong đời họ, rồi trở nên rất tích cực. Rất an ổn và bình tĩnh. Tôi từng kể về một người. Ừ, bạn của anh ấy nhận thấy điều đó và nói: "Ồ, anh vui vẻ và an ổn quá."
Anh ấy nói: "Trước đây tôi rất bất hạnh và rất bực bội. Rất hung hăng. Nhưng tôi đã học được cách an ổn." Vậy đây là điều bạn có thể học. Bạn đừng nói: "Ôi, tính tôi là bất hạnh, tôi không làm gì được." Hoặc: "Ôi, tôi bị điều kiện hóa như vậy từ nhỏ."
Đây chỉ là điều kiện hóa. Đúng, nếu bạn có thể bị điều kiện hóa để thành như thế, thì bạn cũng có thể điều kiện hóa lại chính mình để trở nên an ổn. Tại sao không? Nếu bạn làm được theo cách này, bạn cũng làm được theo cách kia.
Vậy luôn luôn có hy vọng. Nếu bạn muốn, bạn có thể làm được.
Một giờ bực bội dữ dội tốn của bạn nhiều năng lượng hơn mười hai giờ làm việc nặng. Có đúng vậy không?
Một giờ bực bội dữ dội có thể tốn của bạn nhiều năng lượng hơn mười hai giờ làm việc nặng. Vậy nó tùy vào bạn phản ứng mạnh đến mức nào. Nhất là những người có vấn đề về tim, họ sẽ nói: "Đúng, thật đúng như vậy." Mỗi lần họ bị phiền, họ mất hết năng lượng.
Họ không làm gì được nữa. Chỉ đi ngủ. Nằm xuống. Vậy nên rất quan trọng là theo dõi trạng thái tâm của mình. Đây là một phần của thiền. Vậy khi nào bạn bực bội? Khi nào bạn bị phiền?
Phần lớn là khi bạn đi làm, khi bạn gặp ai đó, khi bạn ra ngoài. Nên có người nói: "Tôi không muốn đi đâu cả. Tôi chỉ muốn ở trong phòng mình. Tôi không muốn cho ai vào phòng tôi. Vậy thì tôi sẽ không bị phiền." Bạn có thể sống cả đời như vậy mà vẫn hữu ích không? Không.
Vậy
không phải đóng kín mình lại, mà là đi ra ngoài làm những việc cần làm, gặp gỡ mọi người, mà vẫn giữ được khuôn tâm của mình. Sự bình tĩnh và an ổn của bạn là điều chúng ta nên học.
Bực bội hạ thấp ngưỡng chịu đựng sự khó chịu của bạn. Phần lớn chúng ta mang theo một loại khó chịu, sân hận hay bất toại nguyện còn sót lại gần như suốt thời gian. Chúng ta không thật sự hài lòng, không hoàn toàn hài lòng, phần lớn thời gian. Nhưng với một số thiền sinh thì điều này xảy ra.
Khi họ thiền, họ trở nên rất bình tĩnh và an ổn.
Không còn khó chịu. Không còn bực bội. Không còn sân. Không còn bất toại nguyện. Họ có thể trở nên thật sự bình tĩnh và an ổn. Và nếu bạn có thể kinh nghiệm sự bình tĩnh, an ổn đó, dù chỉ trong một khoảnh khắc ngắn, dù chỉ một phút, điều đó có thể thật sự ảnh hưởng đến cuộc đời bạn. Bạn không giác ngộ ngay lập tức, nhưng nó sẽ có tác động thật sự trong đời bạn, vì bây giờ bạn đã có một mốc tham chiếu.
Phần lớn người ta không có mốc tham chiếu nào. Tôi biết rất nhiều người. Họ bất hạnh quá, bồn chồn suốt thời gian, vì họ không có mốc tham chiếu nào. Và khi họ thử thiền, học, và trở nên rất bình tĩnh an ổn, dù chỉ một khoảnh khắc ngắn, bỗng nhiên họ thay đổi. Họ nói: "Tôi không cần phải như vậy nữa.
Tôi biết tôi có thể làm được điều gì đó về nó." Rồi họ cố gắng chánh niệm nhiều hơn, nhiều hơn nữa. Ngay cả khi họ ở ngoài phố, trên đường, đang đi, đang gặp người khác, họ cố gắng giữ sự an ổn, chánh niệm của mình.
Vậy chúng ta cần một loại mốc tham chiếu. Nhưng nó phải là kinh nghiệm của bạn, không chỉ là một ý tưởng. Chúng ta không thể học chỉ bằng nghe hay đọc. Chúng ta học bằng làm. Vậy để hiểu sự an ổn, trước tiên bạn phải trở nên an ổn. Chỉ nghe an ổn là gì và làm sao đạt được nó thì không đủ.
Hãy làm đi. Hãy kinh nghiệm nó. Một khi bạn đã kinh nghiệm rồi, từ góc nhìn đó, bạn thấy được rằng bạn không cần phải sân và phiền về mọi chuyện. Nó không có ích.
Vậy bực bội hạ thấp ngưỡng chịu đựng sự khó chịu. Nên nếu bạn đã có sẵn một chút bực bội, rồi khi bạn thấy, nghe hay gặp ai đó làm điều gì bạn không thích, vì bạn đã bực sẵn rồi, bạn nổ.
Nên có người sẽ nói người này nổi giận vì chẳng có gì. Ngay cả cha mẹ, con cái cũng nói: "Ôi, ba tôi." Không nói gì được với ông. Bạn nói gì và sai một chút thôi là ông bực, la lối, gào lên. Nên tốt hơn là tránh ông ra.
Bởi vì chúng ta đã mang sẵn một loại buồn hay bất hạnh, bất toại nguyện suốt thời gian. Một chút khó chịu nhỏ có thể làm chúng ta nổ. Vậy nên không hoàn toàn là lỗi của họ. Dù họ cũng góp phần đến một mức nào đó. Nhưng hoàn toàn thì họ không hoàn toàn sai.
Không hoàn toàn là lỗi của họ. Bạn cũng đang tham gia vào đó. Nên khi bất cứ điều gì xảy ra trong đời bạn, hãy thử tìm xem bạn đang tham gia vào đó bằng cách nào.
Ừ, trong tâm lý học cũng vậy, họ có một cụm từ,
sự tham gia vào cái xấu.
Tôi không nhớ chính xác ai nói câu đó, nhưng tôi đã đọc ý tưởng ấy và đó là một ý tưởng rất tuyệt vời.
Chúng ta đang tham gia vào bất cứ điều gì đang xảy ra trong đời mình. Ngay cả khi chúng ta xem tivi, ừ, và xem tin tức, rồi có tin xấu, thì bạn bị phiền. "Ồ, xem đó. Chuyện khủng khiếp quá đang xảy ra." Có khi họ nói: "Toàn nói dối. Mấy người này chỉ nói dối. Mấy chính trị gia này, họ chỉ nói dối."
Bạn nổi giận.
Vậy khi bạn nổi giận, bạn có thể nổi giận mà không tham dự vào đó không?
Không thể.
Vậy nên không ai thật sự có thể làm bạn hạnh phúc. Không ai thật sự có thể làm bạn bất hạnh.
Trừ khi bạn tham dự vào đó. Bạn xem tivi hay xem video và có ai đó kể một câu chuyện cười. Nếu bạn chỉ giữ chánh niệm và chỉ nghe âm thanh chứ không nghe thành lời, bạn không cười. Vậy để cười một câu chuyện cười, bạn phải tham dự vào. Nên hãy hiểu ý này thật sâu.
Mọi cảm xúc bạn kinh nghiệm đều bởi vì bạn tham dự vào đó.
Vậy hãy xem cả ngày bạn làm điều đó nhiều đến mức nào. Nếu bạn không tham dự, thì nó sẽ không ảnh hưởng đến bạn. Cách nào cũng vậy.
Vậy hãy có trách nhiệm. Tôi đang tham dự vào. Và tôi chịu trách nhiệm. Cho hạnh phúc hay cho bất hạnh. Không ai có thể làm tôi cười nếu tôi không muốn cười. Tôi có thể chỉ giữ sự bình thản của mình. Nói gì cũng được. Kể cả khi vài người cù bạn. Nếu bạn không tham dự, bạn không cười. Bạn làm được điều đó.
Vậy bạn có năng lực đó. Hãy hiểu năng lực của chính mình. Tôi có năng lực đó. Tôi, tôi có sức mạnh. Tôi có thể giữ được sự bình thản. Tôi có thể giữ được sự an bình. Tôi có thể giữ được chánh niệm. Tôi có sức mạnh. Nếu bạn nói rằng tôi chẳng làm gì được với chuyện đó, thì nghĩa là bạn không có sức mạnh. Họ có thể làm gì tôi cũng được.
Nếu bạn để cho một người đến gặp bạn, nói một lời và phá hủy toàn bộ trạng thái tâm của bạn, thì bạn sẽ nói sao? Bạn có sức mạnh không? Hay người đó có sức mạnh?
Người đó có sức mạnh. Người đó có thể làm gì bạn cũng được, bất cứ lúc nào. Người đó có thể phá hủy trạng thái tâm của bạn bất cứ lúc nào. Vậy ai đang cho họ sức mạnh đó? Bạn cho họ sức mạnh đó bằng cách tham dự vào với họ.
Và nếu bạn hiểu điều đó, thì bạn thấy mình có trách nhiệm với sự bất hạnh của chính mình.
Nó chắc chắn làm cho những chuyện nhỏ cũng dễ dàng hạ đổ bạn. Vậy khi bạn đã sẵn bực bội rồi, thì những chuyện nhỏ có thể hạ đổ bạn. Bạn không giữ được sự bình thản.
Nó thu hẹp sự tỉnh giác của bạn và làm bạn nhìn ngắn, hay mù lòa. Khi người ta trở nên rất tức giận, họ trở nên, về mặt tâm, ý tôi là, mù lòa.
Họ không thấy điều gì đúng, điều gì sai, điều gì thích hợp, điều gì không thích hợp. Vậy cảm xúc mạnh, ờ, ảnh hưởng đến tâm bạn và làm bạn ít chánh niệm hơn. Ít chánh niệm nghĩa là bạn trở nên mù lòa.
Nhưng nếu chúng ta thực hành chánh niệm suốt cả ngày, mỗi ngày, chúng ta sẽ phát triển chánh niệm ngày càng nhiều hơn. Chánh niệm trở nên mạnh hơn và mạnh hơn. Và bạn có thể có chánh niệm trước khi bất cứ chuyện gì xảy ra. Bạn có chánh niệm trước khi bất cứ chuyện gì xảy ra. Vậy bạn đã sẵn sàng. Và trong trạng thái đó, nếu có chuyện gì xảy ra, bạn không phản ứng.
Vậy phản ứng (reaction), hành động (action), và đáp ứng (response), ba từ này nghĩa rất giống nhau, nhưng chúng không giống nhau. Chúng rất khác nhau. Phản ứng nghĩa là nó xảy ra một cách tự động. Ai đó đến và bấm nút của bạn và bạn phản ứng tự động. Vậy phản ứng tự động phần lớn là bất thiện.
Hoặc bạn phản ứng với tham, với sân, với ngã mạn, hay với đố kỵ hoặc ganh ghét, gì cũng vậy. Phần lớn phản ứng tự động là bất thiện bởi vì
không có chánh niệm.
Nhưng khi chúng ta thực hành thiền, trở nên ngày càng chánh niệm hơn, khi chúng ta thấy hoặc khi chúng ta nghe điều gì, trước khi chúng ta phản ứng, ờ, vì có chánh niệm, có, ờ, một loại trí tuệ ở đó. Có sự hiểu biết ở đó. Vậy khi bạn cần làm gì về chuyện đó, bạn đáp ứng. Vậy đáp ứng đi cùng với chánh niệm và sự hiểu biết.
Vậy ở đó có tự do. Vậy đáp ứng thì có tự do. Phản ứng thì không có tự do.
Bạn có muốn tự do hay không? Tùy bạn. Bạn có thể huấn luyện tâm mình và trở nên tự do. Hoặc bạn có thể cứ để tâm mình chạy hoang và trở nên không tự do. Vậy ai làm cho chúng ta tự do hay không tự do?
Chính những suy nghĩ của chúng ta, chính tâm của chúng ta, chính moha của chúng ta, tức là sự thất niệm, không chánh niệm, lơ đãng. Vậy chúng ta càng lơ đãng, chúng ta càng ít tự do. Chúng ta càng chánh niệm, chúng ta càng nhiều tự do.
Và bạn càng nhiều tự do, bạn càng cảm thấy mình có sức mạnh hơn. Bởi vì những người không tự do cảm thấy mình không có sức mạnh.
Những người tự do, họ cảm thấy có nhiều sức mạnh hơn. Vậy chánh niệm làm bạn cảm thấy có sức mạnh hơn, tự do hơn. Bạn không phản ứng tự động. Bạn hiểu tình huống rất rõ. Kể cả khi ai đó đến nói với bạn điều gì xấu, bạn hiểu người đó rất rõ, trạng thái tâm của họ, vì sao họ nói như vậy. Và bạn có thể đáp ứng.
Tôi không có ý là đừng nói gì và bỏ chạy, vì như vậy không giải quyết được vấn đề. Hãy hiểu người đó, hiểu tình huống, và giữ chánh niệm và làm điều đúng. Khi đó bạn có sức mạnh. Khi đó bạn tự do. Và bạn cũng không mất lòng tự trọng của mình. Khi bạn phản ứng và làm điều gì còn tệ hơn, thì sau đó bạn cảm thấy hối hận.
Và cảm thấy hối hận thì không tốt lắm. Bạn mất lòng tự trọng. Tôi đã làm điều gì sai. Người này đã làm điều gì sai, nhưng tôi còn làm điều tệ hơn nữa.
Nó làm giảm khả năng phán đoán của bạn, khiến bạn phạm lỗi. Vậy khi bạn có chánh niệm, bạn ít phạm lỗi hơn. Bạn có thể vẫn phạm một số lỗi, một số sai sót, nhưng là những sai sót nhỏ, và bạn có thể điều chỉnh mình rất nhanh
mà không phạm một lỗi lớn. Nhưng khi bạn không có chánh niệm, thì bạn có thể làm hay nói điều gì thật sự tồi tệ, và sẽ rất khó để sửa lại điều đó.
Vậy khi bạn phạm lỗi và sai sót, thì bạn lại đáp trả những sự bực tức mới. Nó làm bạn càng bất hạnh hơn. Vậy nên, ờ, giống như, ờ, bạn có một
cái gai trong thịt và bạn cố lấy cái gai đó ra bằng một cái gai khác, rồi bạn làm gãy cái gai thứ hai và nó cũng cắm vào. Rất nhiều chuyện như thế xảy ra trong đời sống con người. Có chuyện gì không ổn, họ phản ứng quá mức, và họ lại làm điều gì sai nữa và làm vấn đề càng tệ hơn.
Vậy sự bực tức là một cái bẫy luôn hiện diện. Cái bẫy. Nó là một cái bẫy.
Thật ra bất cứ loại cảm xúc mạnh nào cũng là một cái bẫy.
Bởi vì nó không làm bạn tự do. Sự bực tức làm bạn căng thẳng. Vậy khi bạn bực tức, bạn trở nên căng thẳng, và điều đó làm bạn càng ít chánh niệm hơn. Vậy bạn có khuynh hướng phạm nhiều lỗi hơn. Vậy là căng thẳng, hoảng loạn, và bất ổn. Vậy khi bạn phạm một lỗi, bạn trở nên căng thẳng và hoảng loạn.
Và bởi vì bạn muốn bảo vệ mình, bạn còn tấn công người khác nhiều hơn, quy lỗi cho người kia nhiều hơn nữa, và phá hủy mối quan hệ của mình. Vậy rất quan trọng là không phản ứng quá mức. Bạn phá hủy mối quan hệ của mình. Bạn phá hủy niềm tin của người khác nơi bạn. Kể cả cha mẹ, điều này rất quan trọng.
Cha mẹ nghĩ rằng vì họ đã sinh ra đứa con, vì họ đã nuôi dưỡng đứa con, nên họ có thể nói và làm bất cứ điều gì họ thích. Ở phương Tây thì không. Ở nhiều nước khác, cha mẹ cảm thấy họ sở hữu đứa con của mình. Họ có thể làm bất cứ điều gì. Họ có thể nói bất cứ điều gì. Họ có thể đánh, trừng phạt. Nhưng kể cả ở phương Tây, tôi cũng đã nghe những chuyện rất tồi tệ.
Tôi đã nghe một câu chuyện. Một người mẹ khóa con gái mình trong nhà vệ sinh vào mùa đông lạnh. Đứa bé run rẩy, đông cứng, khóc, "Mẹ, cho con ra. Cho con ra ngoài." Không. Trừng phạt. Quá mức. Đây không phải là dạy dỗ. Đây là sự tàn nhẫn. Bạn không dạy một đứa trẻ theo cách đó.
Ờ, và sự bực tức, nó lấy đi định của bạn. Vậy khi bạn bực tức, tâm bạn không có định. Nó không an tĩnh. Vậy điều đầu tiên chúng ta nên làm là tiếp xúc với trạng thái tâm đó. Tâm tôi không an tĩnh. Bây giờ nó đang dao động. Tôi đang rất bực bội. Và những suy nghĩ rất hoang dại đang đến.
Nó lấy đi định của bạn và đánh cắp của bạn sức mạnh để giao tiếp trong thư giãn. Vậy để có sự hiểu biết lẫn nhau, chúng ta cần giao tiếp trong sự thư giãn. Hãy từ từ. Hãy lắng nghe. Lắng nghe thật cẩn thận điều mà người kia đang cố truyền đạt, đang cố nói. Không chỉ lời nói. Hãy xem nét biểu cảm trên mặt, đôi mắt, đôi môi, giọng điệu, độ lớn của tiếng nói, và kể cả cử chỉ của bàn tay hay cái đầu hay bất cứ gì.
Bởi vì giao tiếp đi xa hơn lời nói rất nhiều. Vậy để hiểu một người, hãy lắng nghe cả ngôn ngữ dấu hiệu của thân họ nữa. Hãy nhìn cả ngôn ngữ cơ thể nữa. Hãy cố hiểu cảm xúc của người đó. Có thể là người bạn làm việc cùng, có thể là ông chủ của bạn, có thể là thành viên gia đình bạn, bất cứ ai.
Hãy chú ý. Nếu bạn chú ý và lắng nghe thật kỹ, người kia sẽ dịu xuống một chút. Mỗi khi có ai lắng nghe mình, mình cũng dịu xuống. Nhưng khi, ừ, bạn phản bác lại trong khi người đó chưa nói hết điều họ muốn nói, thì người đó sẽ càng kích động hơn, càng lớn tiếng hơn, làm cho mối quan hệ càng tệ hơn.
Vậy hãy chú ý đến chính mình, đến cảm xúc của mình, rồi cũng chú ý đến người kia nữa. Đó gọi là sự chín chắn. Bạn phải làm điều đó trước. Đừng chờ người khác làm điều đó cho bạn. Vậy hiểu chính mình và duy trì chánh niệm, sự bình an của mình càng nhiều càng tốt, đồng thời chú ý đến người kia, đó là lòng tốt.
Chú ý đến điều người khác đang nói là lòng tốt đối với bạn.
Đó cũng là một dạng bố thí. Nếu bạn thật sự rộng lượng và tử tế, bạn có thể chú ý lắng nghe. Nếu bạn không rộng lượng, không tử tế, bạn không muốn nghe. Bạn chỉ muốn nói điều mình muốn nói. Bạn chỉ trút cảm xúc của mình ra. Vậy nên, ngay cả với con cái, hãy lắng nghe. Đó là lòng tốt. Nếu bạn không sẵn lòng lắng nghe con cái, vợ chồng hay bạn bè, thì làm sao bạn có thể nói rằng bạn quan tâm hay thương yêu họ?
Vậy chỉ bằng cách chú ý, lắng nghe và cố gắng hiểu điều người đó đang nói và đang cảm nhận, bằng cách ấy bạn thể hiện lòng tốt của mình. Bạn thể hiện tình thương của mình.
Sự nóng nảy làm bạn mất kỷ luật.
Vậy kỷ luật nghĩa là làm điều quan trọng trước và không làm điều không quan trọng. Không phí thời gian. Nhưng khi bạn rất bực tức,
bạn bị cảm xúc đó lôi đi hay chi phối, và bạn làm điều không hữu ích. Như vậy bạn trở nên mất kỷ luật. Nó lấy đi của bạn cái nhìn về thứ tự ưu tiên, về thứ bậc, về sự khác biệt trong tầm quan trọng. Vậy chúng ta cần hiểu cái gì quan trọng, cái gì không quan trọng. Càng có chánh niệm, bạn càng thấy điều này rất rõ.
Cái này quan trọng, hữu ích và có ý nghĩa. Cái kia không quan trọng, không hữu ích và không có ý nghĩa.
Vậy tôi sẽ không phí thời gian của mình. Phần lớn những người không có chánh niệm thì sống cuộc đời của họ bằng cảm xúc. Và cảm xúc không chọn lựa được. Không thể chọn lựa thật sự. Vậy nên bạn gom hết lại, cái quan trọng và cái không quan trọng lẫn với nhau, và trong đời bạn thì thứ không quan trọng nhiều hơn.
Vậy bạn phí rất nhiều thời gian làm những việc không quan trọng. Suy nghĩ, nói chuyện, nhiều thứ không quan trọng. Vậy càng có chánh niệm, bạn càng hướng tới chất lượng. Càng hướng tới sự hiệu quả. Cho nên ngay cả khi xem một chương trình tivi, nếu có chánh niệm, bạn sẽ ngưng xem chương trình đó nếu nó không còn hữu ích cho bạn nữa.
Nếu bạn không còn học được gì từ đó nữa. Khi đọc một tờ báo, nếu có chánh niệm, bạn có thể đọc bài nào hữu ích cho mình. Tôi đọc những bài chủ yếu về sức khỏe. Tôi rất thích. Và về các trạng thái tâm, về tâm, tôi vẫn còn thích. Nhưng nếu là chuyện tầm phào thì không.
Tôi không đọc nổi cả một trang nữa. Nên có lúc tôi tìm thấy một tờ báo cũ và thử lật các trang. Chẳng thấy gì đáng đọc.
Không đáng để phí thời gian. Bạn không có nhiều thời gian để phí. Cuộc đời quá ngắn và quá quý giá. Vậy khi bạn có nhiều chánh niệm hơn, ừ, bạn trân trọng thời gian của mình. Bạn cũng trân trọng không gian tâm của mình. Có một thiền sinh nói: "Hãy đối xử với tâm mình như một gian thờ."
Gian thờ là nơi ngăn nắp và thanh tịnh. Không bụi bặm, không ô nhiễm. Rất ngăn nắp, rất thanh tịnh. Trong gian thờ không có gì vô dụng.
Vậy nếu được, hãy làm cho tâm mình giống như, giống như thiền đường này.
Vậy hãy quan sát tâm mình. Bạn có đang để mọi thứ rác rưởi đi vào tâm mình không?
Bạn có thật sự sàng lọc những gì đi vào tâm mình không? Từ mắt, từ tai, từ những gì bạn suy nghĩ. Vậy sàng lọc là rất quan trọng. Nếu không, đời bạn sẽ không có hiệu quả, không có chất lượng.
Bạn trở thành đối tượng của cảm xúc. Vậy hãy xem, ừ, bạn là chủ của tâm mình hay bạn là nô lệ của tâm mình?
Nô lệ của tâm mình nghĩa là nô lệ của cảm xúc mình.
Hãy nhìn thật sâu vào tâm mình và tìm câu trả lời. Tôi là chủ hay tôi là nô lệ?
Bạn cứ xông đi mà không suy nghĩ, không tính toán gì. Khi bạn quá cảm xúc, bạn không còn suy nghĩ nữa. Bạn không còn tính toán nữa. Bạn chỉ lao tới và làm bất cứ điều gì cảm xúc bắt bạn làm.
Bạn bùng nổ và rồi có khi cần nhiều giờ để thu lại chính mình, để lấy lại sự điềm tĩnh. Vậy khi bạn bùng nổ trong một thời gian dài, bạn càng lúc càng, bạn càng lúc càng kích động hơn. Và có khi bạn phải đi xin lỗi.
Sự nóng nảy không để lại cho bạn thời gian, sự chú ý và năng lượng để làm những việc thật sự quan trọng trong ngày hôm nay. Khi bạn bực tức, bạn dùng rất nhiều thời gian để nghĩ về chuyện đó. Bạn không thể dùng thời gian và năng lượng của mình cho việc gì thật sự hữu ích, sáng tạo. Vậy đó là một sự phí thời gian rất lớn.
Ít nóng nảy hơn nghĩa là ít bất an hơn. Vậy hãy giữ chánh niệm càng nhiều càng tốt suốt cả ngày. Khi bạn lái xe trên đường, hãy rất chánh niệm. Nếu không chánh niệm, bạn sẽ bực tức với những người khác trên đường.
Ừ, ở đây đường phần lớn thời gian rất thông thoáng. Nên lái xe ở đây dễ hơn. Ở một số nơi khác, đi từ chỗ này đến chỗ kia rất, rất khó. Bạn trở nên rất bực và rất căng. Có người thật sự hét lên, gào lên.
Bạn có thể tự giết mình vì bực tức. Vậy khi bạn nóng nảy, bạn không kiên nhẫn. Bạn trở nên mất kiên nhẫn.
Sự nóng nảy dẫn bạn đến chỗ làm tổn thương người khác. Bạn làm người khác đau. Bạn trở nên thiếu nhạy cảm, thiếu tôn trọng, coi thường. Có thể người kia đã làm điều gì sai. Có thể đó là một sai sót. Tình cờ, ai đó làm điều gì sai. Có thể vậy. Vì tất cả chúng ta đôi khi cũng, ừ, bất cẩn nhiều hay ít. Vậy khi một người đã bực tức rồi, người đó không thể hiểu được tình huống.
Không thể tha thứ.
Sự nóng nảy làm bạn bất công và hung hăng.
Bất công. Bạn không còn công bằng nữa. Có khi ngay cả với con mình, bạn trừng phạt quá nặng. Và bạn không dạy dỗ hay giáo dục. Bạn chỉ, ừ, trút cảm xúc của mình ra.
Khi bạn nóng nảy, bạn tấn công, đánh trả, buộc tội, làm tổn thương và đe dọa. Biết bao điều tiêu cực xảy ra cái này tiếp cái kia.
Sự nóng nảy tạo ra những bộ mặt khủng khiếp. À, điều đó rất quan trọng. Những bộ mặt khủng khiếp.
Vậy điều gì làm một người trông đẹp?
Sự bình an, sự an lạc, lòng tốt, sự tĩnh lặng. Phần lớn các vị thầy của tôi, ừm, sống rất thọ. Một vị thầy sống đến 104 tuổi. Tôi có một quyển sách của ngài ở đây. Bạn có thể thấy hình ngài 100 năm trước. Rất bình an và tĩnh lặng. Rất thu thúc.
Cho đến những ngày cuối cùng, ngài vẫn rất, rất bình an và tĩnh lặng. Ngài tự sắp xếp tang lễ của mình
trước khi mất. Một vị thầy khác sống đến 90 tuổi. Một vị thầy khác cũng sống đến 90 tuổi. Phần lớn rất gầy, da ngăm, già. Nhưng trông các ngài thật đẹp. Bạn muốn ở gần các ngài. Bạn muốn nói chuyện với các ngài. Một vị thầy, khi ngài 90 tuổi, ừ, có lúc ngài quên mọi thứ.
Và ngài rất gầy. Ngài cũng rất gầy. Thân hình rất nhỏ. Tôi có thể bồng ngài lên. Có khi tôi bồng ngài lên và mang đi. Vậy có khi ngài ăn sáng rồi ăn trưa, rồi ngài ngủ trưa. Khi thức dậy, ngài, ngài tưởng rằng đó là một ngày khác. Và ngài nói: "Chẳng ai mang gì cho tôi, cho bữa sáng của tôi cả."
Và các vị sư, các vị thầy, các, các, các vị tu sĩ xung quanh nói: "Dạ, dạ, họ sẽ tới. Ngài chờ một chút." Rồi một lúc sau ngài nói: "Tôi vẫn chưa ăn sáng." Rồi họ nói: "Không, không, ngài đã ăn một ít sattu mudru rồi." Sattu mudru là mật ong, bơ, dầu và mật mía trộn với nhau. Họ đưa cho ngài chút gì để ăn và ngài ăn.
Rồi đưa ngài chút nước trái cây để uống và ngài cũng cầm lấy, uống nước trái cây. Rồi sau đó ngài ngủ lại. Rồi ngày hôm sau ngài nói: "Dạ, dạ, chẳng ai cho tôi gì để ăn. Tôi chỉ ăn một chút sattu mudru." Nhưng ngài không bực tức. Ngài không phàn nàn. Ngài chỉ nói ra suy nghĩ và cảm nhận của mình.
"Không ai cho tôi gì để ăn. Tôi chỉ ăn một chút sattu mudru và uống một ly nước trái cây. Hôm qua tôi chỉ có thế thôi."
Luôn luôn rất vui vẻ. Có khi tôi ngồi gần ngài, nói chuyện với ngài, hỏi ngài, làm việc này việc kia cho ngài. Rồi nửa giờ sau ngài nói: "Con là Jyotira phải không?"
Có khi ngài không nhận ra ai đang nói chuyện với mình. Nhưng rất an tĩnh và bình an. Ngài mất ký ức, mất rất nhiều ký ức. Nhưng ngài vẫn giữ được sự an tĩnh, bình an và sự bình thản, sự tha thứ, sự chấp nhận, tất cả những phẩm chất ấy.
Chúng tôi thật sự thương kính ngài.
Và ngài ra đi rất nhẹ nhàng, không đau khổ gì cả. Một buổi sáng ngài ăn điểm tâm xong. Rồi ngài nói: "Tôi cảm thấy thắt ở bụng và ở ngực. Tôi sẽ đi nghỉ." Rồi có người, một vị sư trẻ, đỡ ngài nằm xuống. Ngài ngủ và ra đi.
Không bệnh tật gì. Vậy nên khi bạn ở gần một người như thế, bạn mới biết vẻ đẹp thật sự nghĩa là gì. Vẻ đẹp của tấm lòng. Vẻ đẹp của sự hiểu biết, sự chấp nhận, sự tha thứ, sự an tĩnh, sự bình an. Đó mới là vẻ đẹp thật. Vậy mà chúng ta lại nghĩ nhiều hơn về vẻ đẹp của khuôn mặt và thân thể mình.
Còn vẻ đẹp của tấm lòng, của tâm mình thì sao? Nếu bạn biết tự rèn luyện, bạn sẽ càng lúc càng đẹp hơn khi bạn già đi.
Bạn thích ý đó không?
Tôi rất thích ý đó. Tôi đang cố gắng. Tôi muốn càng già càng đẹp hơn. Nên tôi vui vì mình đang già đi, bởi tôi biết mình đang trở nên đẹp hơn.
Vậy đừng buồn vì mình đang già đi. Như thế là tốt.
Sự bực bội này làm mặt bạn chai cứng lại và làm bụng bạn chua lên. Khi bạn bực mình, dạ dày tiết ra nhiều axit hơn.
Và khuôn mặt bạn cũng trở nên rất thô ráp, cứng như đá. Không mềm mại, không dịu dàng.
Rất xấu. Mỗi ngày, ngày này qua ngày khác, sự bực bội lấy đi của bạn bao nhiêu niềm vui, bao nhiêu năng lượng, bao nhiêu động lực, bao nhiêu thời gian và tiền bạc? Bạn đang phí phạm bao nhiêu? Thấy không? Tiền bạc, thời gian, động lực, năng lượng, niềm vui. Bạn đang phí phạm.
Thay vì vui vẻ, bạn lại bất an. Bạn bực bội. Ai làm điều đó? Bạn đang tham gia vào đó. Thật ra bạn đang tạo ra nó. Bằng chính những suy nghĩ của mình, bạn đang tạo ra nó. Chúng ta tiết kiệm, chúng ta mua xe mới vì nó hiệu quả hơn. Chúng ta xây nhà mới vì nó sẽ hiệu quả hơn.
Nhưng hãy nghĩ nhiều hơn về thân và tâm của mình. Hãy làm cho thân và tâm mình hiệu quả hơn. Hãy tiết kiệm năng lượng của bạn. Chúng ta có rất ít thời gian và năng lượng.
Vậy hãy nuôi dưỡng một ý thức trách nhiệm lớn hơn đối với chính mình.
Trách nhiệm với chính mình. Bạn chịu trách nhiệm về hạnh phúc của mình. Làm cho mình hạnh phúc, bình an, an tĩnh, thương yêu.
Thời điểm để chấm dứt sự bực bội là hôm nay.
Đừng chờ đến mai. Là hôm nay, ngay phút này. Ngay phút này. Hãy cho mình một cơ hội để nguội lại. Mỗi khi có chuyện gì xảy ra làm bạn bực mình, hãy dành một chút thời gian, hành thiền dù chỉ vài phút. Hít vào, thở ra.
Thư giãn khuôn mặt. Thư giãn đôi tay. Vì khi bạn bực mình, mặt bạn căng lên. Và tay bạn cũng siết lại. Nên khi bực mình, hãy tiếp xúc với khuôn mặt và đôi tay của mình
và thư giãn.
Dù chỉ vài phút, nó cũng giúp bạn rất nhiều. Rồi nếu có thêm thời gian, hãy hành thiền thêm một chút, lắng lại, và xem điều tốt nhất mình có thể làm là gì. Hãy cố gắng hết sức. Chúng ta luôn có thể cố làm mọi việc tốt hơn. Dù chỉ một chút nhỏ, chúng ta luôn có thể cố làm tốt hơn. Vậy hãy cố gắng hết sức.
Tôi có nghe một câu chuyện. Vì ngay khi tôi dùng chữ này, "cố gắng hết sức", ừ, không phải câu chuyện. Tôi nhớ một bài hát. Một bài nhạc đồng quê. Nhưng tôi không nhớ hết lời. Nếu ai có thể cho tôi lời của bài hát đó, tôi sẽ rất biết ơn. Nhưng tôi nhớ được vài câu. Câu đầu tôi nhớ là: "Thật khó mà khiêm nhường khi bạn đang làm hết sức mình."
Có ai nghe bài hát đó chưa? "Lord, it's hard to be humble."
"Trời ơi, thật khó mà khiêm nhường khi bạn đang làm hết sức mình." Một câu khác là: "Trời ơi, thật khó mà khiêm nhường khi bạn hoàn hảo mọi mặt."
Nhưng hoàn hảo mọi mặt thì rất khó. Tuy vậy, đúng là khó cho tôi để khiêm nhường vì tôi đang cố gắng hết sức. Tôi đang làm hết sức. Tôi đang làm điều tốt nhất tôi có thể. Đó chỉ là khoe khoang thôi. Tôi có thể làm tốt hơn, nhưng tôi chưa thật sự cố gắng hết sức.
Vậy dù sao, ngay cả khi bạn không cố gắng hết sức, hãy tha thứ cho mình. Đừng bực bội, và hãy thử lại.
Đừng tự hủy hoại mình bằng cách cứ lo lắng và bực bội mãi. Đừng tự hủy hoại mình. Khi bạn nổi giận, bạn đang hủy hoại thân và tâm mình. Tâm thái tiêu cực này tạo ra một thứ như chất độc trong cơ thể bạn. Bạn đang đầu độc thân và tâm mình.
Vậy nên
thật ra chúng ta làm mình đau nhiều hơn bất cứ ai khác làm mình đau. Chúng ta tự làm mình đau
bằng cách cứ để những suy nghĩ tiêu cực ấy tiếp tục.
Khi bạn quá căng thẳng, bạn dễ nổi nóng hơn. Nên khi cảm thấy rất căng thẳng, đừng tiếp tục làm việc gì. Đừng đi gặp ai. Hãy đi đến một chỗ yên tĩnh, bình an, dù chỉ vài phút, 10 phút, 15 phút. Hãy đi và hành thiền một lát rồi thư giãn. Vào một công viên. Hoặc nếu đang lái xe, hãy đậu xe ở đâu đó, ngồi trong xe và nghỉ ngơi.
Thư giãn, hành thiền. Dù chỉ 5 phút.
Vậy khi quá căng thẳng, bạn dễ nổi nóng hơn. Khi dễ nổi nóng hơn, bạn nhanh bực bội hơn. Nên đừng để chuyện đó xảy ra. Khi cảm thấy mình đang quá căng thẳng, hãy nghỉ một chút.
Nhưng nếu bạn học hành thiền suốt ngày, bạn có thể nghỉ ngay tại chỗ mình, trong văn phòng hay ở nhà, ở đâu cũng được, và hành thiền ngay nơi bạn đang ở, bất cứ ở đâu.
Nếu bạn đã được rèn luyện, nếu bạn đã tự rèn luyện đến mức đó, bạn không cần đi đâu cả. Bạn có thể hành thiền ở bất cứ đâu. Nhưng có một người bạn của tôi, anh ấy làm một chuyện, và tôi sẽ chia sẻ lời khuyên đó cho các bạn. Anh ấy làm việc rất vất vả, nhiều giờ mỗi ngày. Và thật ra anh ấy yêu công việc của mình. Nhưng có khi dù yêu công việc, bạn vẫn thật sự rất mệt.
Bạn làm việc với người khác, và có khi người ta làm bạn khó chịu vô cùng. Nên dù bạn cố kiên nhẫn và chánh niệm, có lúc bạn cũng tới giới hạn của mình. Vậy người bạn này, bạn biết anh ấy làm gì không? Có ai đoán được không? Tôi nghĩ tôi đã kể chuyện này một lần rồi.
Anh ấy vào nhà vệ sinh, đóng cửa, ngồi trên bồn cầu và hành thiền. Bây giờ không ai có thể đến quấy rầy anh ấy. Không ai làm vậy. Anh ấy ngồi đó hành thiền 5 phút rồi bước ra, thư giãn.
Một lời khuyên rất hay. Có lúc bạn thật sự cần làm như vậy.
Vậy đừng quên lời khuyên đó.
Hãy bao quanh mình bằng những vật mà khi bạn đưa mắt nhìn vào, chúng lập tức làm khởi lên những suy nghĩ tích cực. Vậy ở nhà, đừng treo những hình ảnh làm bạn bực mình. Nếu được thì bỏ hết những hình đó đi và treo một phong cảnh đẹp, hoặc nếu bạn thích, một hình ảnh Đức Phật an tịnh đẹp đẽ, có thể là một bức vẽ, bất cứ thứ gì làm bạn cảm thấy an bình.
Một phong cảnh đẹp, nếu bạn có bức phong cảnh một ngọn núi, núi đá với cây cối và một cái hồ, núi phủ tuyết, hồ rất trong, phản chiếu núi và cây, hãy tìm một phong cảnh như vậy, một bức vẽ hay một bức in như vậy, và giữ nó gần chỗ mình.
Mỗi khi nhìn bức hình đó, bạn trở nên rất tĩnh lặng và an bình. Núi biểu tượng cho sức mạnh, sự bất động. Núi đá, bạn không thể làm nó lay chuyển. Nó vững chắc. Bão có mạnh đến đâu, núi đá cũng không lay chuyển. Còn cây cối, nó cũng có một biểu tượng.
Khi gió mạnh tới, nó chỉ nhường chỗ. Nó không gãy. Được rồi, nhường đi, nhường đi, để nó qua. Rồi sau đó trở lại vị trí của mình. Tôi nhìn những cây bạch đàn. Trong tu viện của tôi, tôi đã trồng nhiều cây bạch đàn, giờ có cây rất lớn, rất rất cao. Chúng là những cây cao nhất trong tu viện. Khi gió mạnh tới, chúng chỉ cong xuống.
Rồi sau khi gió đi qua, chúng trở lại vị trí của mình. Không vấn đề gì. Sự linh hoạt. Vậy cây cối cho bạn biểu tượng, ý niệm về sự linh hoạt. Hãy linh hoạt. Đừng cứng nhắc. Nếu bạn cứng nhắc, bạn sẽ gãy. Bạn tự làm mình gãy. Hãy linh hoạt. Còn cái hồ, à, tuyết biểu tượng cho sự mát mẻ, sự tĩnh lặng.
Nó rất mát và tĩnh lặng. Còn cái hồ, như một tấm gương, biểu tượng cho sự bất động, tĩnh lặng và yên, trong suốt, phản chiếu mọi thứ. Vậy loại hình ảnh đó nhắc bạn nhớ tới tất cả những cảm giác ấy. Nếu bạn có thể hòa nhập vào bức hình, hãy làm quen với nó. Mỗi lần nhìn nó, hãy nhìn thật kỹ và hòa nhập vào.
Rất tĩnh lặng, vững chắc, mát mẻ và trong suốt.
Vậy mỗi khi bạn thấy bức hình, nó nhắc bạn nhớ. Hãy có những vật nhắc nhở quanh mình, những thứ làm bạn cảm thấy chánh niệm hơn, an bình hơn, linh hoạt hơn. Những điều này rất, rất quan trọng. Vậy đừng có những tờ báo và tạp chí làm bạn bực mình. Điều tệ nhất bạn có thể làm cho chính mình là đọc báo vào sáng sớm.
Điều tệ nhất bạn có thể làm, hoặc mở tivi lên xem tin tức.
Vậy tôi muốn thêm vài phút nữa,
à, chỉ để cho các bạn vài từ để các bạn có thể suy ngẫm về những từ này và xem mình có liên hệ được với cảm xúc, à,
mà những từ này được
dùng để chỉ. À, từ đầu tiên, vài từ đầu tiên là sự thù hận lạnh lẽo, im lặng. Bạn có bao giờ gặp một người như vậy chưa? Sự thù hận lạnh lẽo, im lặng. Người đó trông rất lạnh lẽo, rất im lặng, nhưng bạn có thể cảm nhận là trong đó có rất nhiều thù hận.
Và sự chỉ trích. Một số người, dù họ không nói gì, chỉ qua cái nhìn của họ, bạn có thể thấy họ đang chỉ trích và phán xét. Đó không phải là hiểu, chấp nhận, tha thứ.
Sự châm chọc. Sự châm chọc. Phát âm vậy có đúng không? Sarcasm. Vậy một số người rất hay châm chọc. Sự bực dọc. Đây là những từ tiêu cực. Nhưng hãy xem bạn có tìm thấy mình có những cảm xúc như vậy không. Sự hờn oán.
Sự tàn nhẫn, sự đắng chát, sự hay tranh cãi, tâm hiểm độc, sự hờn dỗi, sự nổi cơn điên mù quáng. Ồ, cái đó rất khủng khiếp. Sự thất vọng, sự thù ghét nhỏ nhen, sự muốn báo thù, sự đối địch,
sự khinh khỉnh. Từ tiếng Anh rất phong phú. Trong tiếng Miến, chúng tôi không có nhiều từ để diễn tả các sắc thái khác nhau của những cảm xúc tiêu cực này. Thật vậy, chúng tôi không có. Rất khó cho tôi dịch những từ này sang tiếng Miến. Không thể được. Hỏi bất cứ ai ở đây nói tiếng Miến.
Chúng tôi không có nhiều từ như vậy. Tiếng Anh rất phong phú.
Và
sự sợ hãi, sự lo lắng,
sự e sợ,
sự bồn chồn, sự quan ngại, sự kinh hoảng.
Rất nhiều sắc thái nghĩa khác nhau. Sự ngờ vực, sự lo phiền, sự bất an, sự căng thẳng, sự kinh sợ, sự hốt hoảng, sự kinh hoàng, chứng sợ, sự hoảng loạn. Tất cả những từ này trong tiếng Pali là dosa. Một từ trong tiếng Pali, dosa
có nghĩa là tất cả, tất cả.
Và sự ghê tởm, sự coi thường, sự khinh mạn, sự khinh bỉ,
sự chối bỏ, sự chán ghét, sự ghét bỏ, sự ghê sợ.
Rất nhiều sắc thái khác nhau của cảm giác, tiêu cực.
Sự hổ thẹn, cảm giác tội lỗi, sự ngượng ngùng, sự bẽ bàng, sự dằn vặt, sự nhục nhã, sự hối tiếc, sự ăn năn,
sự giận dữ, sự phẫn nộ, sự hờn oán, sự nổi cơn thịnh nộ, sự tức tối, sự bất bình, sự khó chịu, sự cay đắng, sự hằn học, sự phiền toái, tính dễ nổi nóng, sự đối địch, sự thù hận, sự bạo lực, sự buồn bã, sự đau thương, sự sầu khổ, sự không vui, sự u tối, sự u sầu, sự tự thương thân, sự cô đơn, sự chán chường, sự tuyệt vọng,
sự trầm cảm. Tất cả những cái đó đều là dosa. Một từ. Vậy tôi muốn các bạn hiểu ý nghĩa của từ dosa. Tất cả những cảm giác tiêu cực này là dosa. Vậy Đức Phật dạy: "Sa dosa samva citam, sa dosam citam ti pacanadi." Khi bạn có loại suy nghĩ tiêu cực này, hãy nhìn nó thật sát và hiểu rằng đây là dosa.
Không phải của bạn. Không thuộc về bạn. Nó không phải là một chúng sinh. Nó chỉ là một cảm xúc, một suy nghĩ. Vậy càng thấy những thứ tiêu cực này, những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực này, thì chúng càng ít khởi lên. Bạn càng làm chủ được chúng.
Vậy tôi cắt ngắn mọi thứ cho vừa với thời gian của mình.
Vậy
hãy hiểu những điều này. Rất quan trọng.
Ồ, tôi quên một điều.
Tôi không hiểu nghĩa của một từ ở đây trong bài thơ này. Nên tôi muốn biết nghĩa của nó nếu có ai giúp được tôi.
Từ đó là gì?
Surfeit. Nghĩa là gì? S-U-R-F-E-I-T.
Ồ, sự thừa mứa.
Ồ.
Cảm ơn.
Vậy là chúng ta đã đến lúc kết thúc. Vâng.
Xin cảm ơn Ngài. Thưa các bạn, chỉ vài thông báo. Trước hết, đại hội thường niên sẽ được tổ chức vào ngày 6 tháng Tư, lúc 12:30, tại hội trường này. Và những hội viên chưa đóng phí hội viên, xin quý vị vui lòng đóng hôm nay
trước đại hội thường niên ở đây. Và việc đề cử sẽ đóng lại hôm nay. Hôm nay là ngày cuối. Vậy nếu ai muốn tham gia ban chấp hành, xin gửi đề cử của mình vào chiều nay. Và chiều nay, lúc 12:30, sẽ có buổi họp về hướng đi tương lai. Những ai muốn tham dự, xin vui lòng ở lại.
Và tất nhiên, trong tháng tới, tôi sẽ còn nhắc lại nhiều lần về vở kịch gây quỹ, ừ, vở Siddhartha, sẽ được trình diễn, sẽ được dàn dựng tại Đại học Monash vào ngày 26 tháng Tư, trong Hội Phật giáo Victoria. Vậy điều chúng tôi cần là sự giúp đỡ của hội viên bằng nhiều cách khác nhau, chủ yếu là trong việc bán vé, vì việc bán vé đến nay chưa được tốt lắm.
Vậy nếu mỗi người trong quý vị có thể bước lên và nói: "Được, tôi sẽ bán năm vé," thì đó sẽ là một sự hưởng ứng lớn cho hội. Và với những ai, vì lợi ích của những người mới đến hôm nay, tôi muốn nói rằng vật thực sẽ được cúng dường đến Ngài Jyotika trong ít phút nữa. Và sau đó, chúng tôi mong mọi người cùng tham dự buổi cơm chung.
Cảm ơn.
Tôi cũng muốn khuyến khích quý vị tham gia vào hội này. Rất quan trọng. Nếu chúng ta muốn những điều tốt đẹp xảy ra, chúng ta nên tham gia bằng bất cứ cách nào có thể. Và tôi sẽ cố gắng hết sức mình. Và tôi muốn quý vị cũng cố gắng hết sức mình.
Điều đó rất quan trọng. Những gì chúng ta đang làm ở đây rất quan trọng, rất hữu ích, rất đẹp.
Nó sẽ không tự xảy ra. Chúng ta phải làm cho nó xảy ra.
Vậy giờ chúng ta hãy đảnh lễ Buddha, Dhamma, Sangha. Một cách đảnh lễ và tôn kính rất đẹp.
Imāya dhammānudhamma paṭipattiyā
Buddhaṃ pūjemi.
Con tôn kính đức Buddha
bằng chính sự thực hành
dẫn đến giải thoát.
Imāya dhammānudhamma paṭipattiyā Dhammaṃ pūjemi. Con tôn kính Dhamma
bằng chính sự thực hành dẫn đến giải thoát.
Imāya dhammānudhamma paṭipattiyā Saṅghaṃ pūjemi. Con tôn kính Sangha bằng chính sự thực hành dẫn đến giải thoát.
Thiền sư Sayadaw U Jotika sinh ngày 05.08.1947 trong một gia đình Hồi Giáo ở Miến Điện. Thời niên thiếu Ngài được gia đình gửi học và được giáo dục trong một trường dòng Thiên chúa giáo, tốt nghiệp kỹ sư điện tử và nghiên cứu sâu rộng về khoa học, tâm lý học, triết học phương Tây.…