Giới thiệu bài giảng
Bản phiên âm
Nhấn vào mốc thời gian để nghe từ đoạn đó. Bản dịch tự động, có thể chưa chính xác. Bạn có thể đề xuất sửa từng câu. Phiên âm là văn bản kèm theo, không thay đổi âm thanh.
Chúng ta hãy bắt đầu buổi pháp thoại bằng cách đảnh lễ Đức Phật trước, và tôi tin rằng phần lớn các bạn đều có thể tụng Namo Tassa.
Namo Tassa Bhagavato
Arahanto
Samma Sambuddhassa.
Namo Tassa Bhagavato Arahanto
Samma Sambuddhassa.
Namo Tassa Bhagavato Arahanto
Samma Sambuddhassa.
Tôi tin rằng phần lớn các bạn đã đọc cuốn sách "Snow in the Summer" rồi, phải không?
Vậy những ai đã đọc cuốn sách đó thì đã biết khá nhiều về tôi rồi.
Và các bạn có thể thấy rằng, à,
suy nghĩ của tôi phần lớn là
rất không theo lề thói thông thường. Tôi không
bắt buộc mình, à, làm điều gì mà mình không tin. Cho nên bất cứ điều gì tôi làm, tôi làm vì tôi tin điều đó.
Và bất cứ điều gì tôi làm, tôi làm vì tôi yêu thích việc đó.
Cho nên động lực của tôi đến từ thái độ tích cực và lòng yêu thích đối với việc đó. Có khi người ta làm việc tốt vì họ muốn có kết quả tốt, điều đó rất tốt.
Và phần lớn người ta tránh làm việc xấu, làm điều bất thiện, vì họ sợ kết quả xấu. Điều đó cũng rất tốt. Nhưng tôi làm việc tốt phần lớn vì tôi thích làm. Không quan trọng là tôi có được kết quả nào hay không. Nhưng tôi tin rằng việc thiện, hành động thiện mang lại kết quả tốt.
Tôi tin như vậy. Nhưng cho dù nó không mang lại kết quả gì cho tôi, tôi vẫn sẽ làm, vì tôi chỉ đơn giản là thích làm. Và tôi cố hết sức không làm điều xấu, vì đó là điều Đức Phật dạy.
Không phải vì tôi sợ hậu quả xấu. Không phải chỉ vì thế. Bởi vì nếu tôi gặp hậu quả xấu, thì chắc chắn tôi cũng sợ điều đó. Nhưng việc tránh làm điều bất thiện,
à, động lực để tránh làm điều bất thiện, đối với tôi, không phải là sự sợ hãi.
Tôi không muốn làm một người xấu. Đó là động lực của tôi.
Tôi muốn làm một người tốt.
Cho nên phần lớn những gì tôi làm đều xuất phát từ động lực tích cực.
Vậy nếu bạn không nghĩ quá nhiều về hậu quả, mà bạn làm việc thiện vì bạn yêu thích làm điều thiện, vì bạn muốn làm một người tốt, và bạn tránh làm điều bất thiện, điều xấu, vì bạn không muốn làm một người xấu, điều đó có nghĩa là tôi thương chính mình quá nhiều.
Tôi muốn làm một người tốt. Tôi thương chính mình.
Cho nên khi tôi thật sự suy nghĩ vì sao tôi làm một việc gì, cuối cùng câu trả lời luôn là: "Vì tôi thương chính mình."
Nghe có vẻ ích kỷ, phải không?
Các bạn nói sao?
Tôi nghĩ đó là một cách ích kỷ tốt.
Bởi vì nếu tôi không thương chính mình, thì tôi có thể thương ai khác được không? Tôi không nghĩ vậy.
Và các bạn đã đọc Kinh Mettā, và các bạn cũng hành thiền Mettā. Bạn bắt đầu với ai? Bạn bắt đầu với chính mình.
Cho nên
chỉ khi nào chúng ta thương chính mình, thì chúng ta mới thương người khác. Và chỉ khi nào chúng ta thật sự thương chính mình, thì chúng ta mới làm việc thiện và tránh việc bất thiện. Cho nên mọi động lực của tôi đều đến từ lòng thương chính mình. Và có người nói rằng: "Ồ, như vậy là rất ích kỷ."
Và tôi tin rằng đó là một cách ích kỷ rất tốt.
Khi tôi viết cuốn sách "Snow in the Summer", thật ra tôi không viết sách. Tôi viết thư cho bạn bè. Họ hỏi tôi các câu hỏi. Có khi họ hỏi tôi vì sao, tôi sống như thế nào. Cho nên mỗi khi có chút thời gian, tôi chỉ ngồi và thư giãn trong bóng mát dưới một tàng cây, hoặc có khi trong bóng mát của cái chòi nhỏ của tôi.
Và tôi nghĩ đến tất cả họ, à, với lòng thương, gửi thư cho họ. Rồi từ từ tôi viết, từng chữ một. Và những người bạn có được những lá thư đó, họ yêu thích thư của tôi chỉ vì tôi viết chữ rất đẹp.
Và họ có thể cảm nhận được rằng tôi viết những lá thư đó với tình thương, với mettā.
Và tôi viết với sự chân thật thật sự. Vì vậy có khi tôi sợ rằng khi người ta đọc sách của tôi, họ sẽ biết về tôi quá nhiều.
Tôi là một người rất theo lề thói thông thường. Tôi biết điều đó. Từ khi còn rất nhỏ, tôi luôn rất không theo lề thói thông thường. Tôi không làm theo yêu cầu của bất cứ ai.
Và tôi không thích người ta cho tôi quá nhiều phần thưởng để khuyến khích làm việc tốt. Chẳng hạn, có khi cha mẹ, cha mẹ tôi nói rằng nếu con thi đậu với điểm tốt, cha mẹ sẽ cho con quà. Tôi nói: "Con không muốn quà. Nếu cha mẹ cho con quà, con sẽ không học nữa." Tôi học vì tôi rất yêu thích sự hiểu biết.
Có khi tôi ngủ cũng không được vì tôi muốn biết. Đó là động lực mạnh nhất của tôi. Và tôi đã viết về điều đó trong cuốn sách này, "Tuyết Giữa Mùa Hạ." Động lực mạnh nhất trong đời tôi là lòng yêu tri thức. Tôi muốn biết. Và tôi thật sự muốn kiểm nghiệm xem một điều gì đó là thật hay không.
Vì vậy tôi học ngành kỹ thuật, và tôi học được cách, ý tôi là, tôi học khoa học kỹ thuật. Tôi học được cách các nhà khoa học suy nghĩ. Tôi không chỉ cố ghi nhớ các lý thuyết và công thức của họ, mà tôi cố tìm hiểu xem các nhà khoa học suy nghĩ như thế nào. Tôi nghĩ đó là điều học sinh cần học, học cách suy nghĩ như một nhà khoa học.
Đó mới là giáo dục. Không phải nhớ hết tất cả công thức và lý thuyết.
Cho nên từ khi còn rất nhỏ, tôi đã chất vấn mọi thứ và mọi người. Có khi cha mẹ và thầy cô tôi rất bực mình vì tôi hỏi quá nhiều. Tôi hỏi quá nhiều câu, và họ không trả lời được.
Còn cuốn sách DMG này, tôi đã xuất bản một trong những cuốn sách của mình rồi. Nhưng thật ra là một cuốn sách bằng hai ngôn ngữ.
Bằng tiếng Anh và cả bản dịch tiếng Thái. Và chúng tôi đang dự định xuất bản một cuốn nữa. Tôi muốn gọi nó là "Tâm Tôi Là Bạn Tôi."
Và tôi sẽ nói cho các bạn ý chính của cuốn sách đó. Và đây cũng là một ý tưởng không theo lẽ thường. Bởi vì tôi thấy mình quan tâm hơn đến những ý tưởng không theo lẽ thường. Tôi thích đọc sách. Từ khoảng 10 tuổi, tôi đã bắt đầu đọc sách ở các thư viện.
Và vì tôi đọc sách ở thư viện, nên tôi được đọc đủ mọi loại sách.
Và tôi được tiếp xúc với rất nhiều loại ý tưởng khác nhau, tôn giáo, triết học, tâm lý học, lịch sử, văn hóa. Rất thú vị. Tôi được khơi dậy bởi nhiều ý tưởng khác nhau. Và vì đọc quá nhiều sách, nhiều lần trong tâm tôi có những ý tưởng rất xung đột nhau.
Tôi không quyết định được cái nào tốt cái nào xấu, cái nào đúng cái nào sai. Nên tôi mất rất, rất nhiều thời gian mới quyết định được cái gì đúng và cái gì sai. Cái gì là theo lẽ thường, cái gì không theo lẽ thường.
Và tôi nghĩ điều đó giữ tôi thức tỉnh suốt. Tôi tự thử thách mình suốt. Cuốn sách đó dựa trên một bài thơ. Tôi gọi nó là một bài thơ.
Nó được viết
bởi một samurai Nhật Bản. Rất không theo lẽ thường. Các bạn có thể hỏi, làm sao một samurai lại viết được một bài thơ Dhamma. Nhưng xin hãy kiên nhẫn.
Bạn có thể tìm thấy nhiều bản khác nhau của cùng bài thơ này nếu bạn
tìm trên internet. Đây là bản đơn giản nhất. Và tôi rất thích nó vì nó rất đơn giản. Vì được viết như một bài thơ, nó dùng nhiều ẩn dụ và hình ảnh. Và thơ thì rất ít chữ, nhưng ý nghĩa rất sâu.
Bạn cần nhiều thời gian. Bạn cần đọc lại nhiều lần, và nhào nặn nó trong tâm mình. Rồi để đó một lúc, rồi đọc lại, rồi suy nghĩ lại. Cho nên lúc đầu, khi tôi mới có bài thơ này, chỉ câu đầu thôi đã làm tôi suy nghĩ rất nhiều.
Và nhiều lần tôi nghĩ, "Tôi không thích nó." Nhưng thật lạ. Khi bạn không thích điều gì, rất khó mà quên nó. Ít nhất với tôi thì đúng vậy. Tôi cứ nghĩ về bài thơ đó, rồi tôi lại lấy nó ra. Tôi lại lấy ra đọc lại. Và tôi càng thấy thích thú hơn.
Cho nên sau khi đọc bài thơ đó nhiều lần và suy nghĩ về nó rất, rất lâu, tôi thấy phấn khởi về ý nghĩa của nó đến mức muốn nói về nó. Nên tôi đã nói về bài thơ này rất, rất nhiều lần rồi.
Bây giờ các bạn đã thấy thích thú chưa?
Nó rất gợi suy nghĩ. Tôi sẽ đọc cho các bạn câu đầu. Câu đầu là, "Tôi không có cha mẹ." Không có cha mẹ. Không thể được. Chính vì vậy nó rất thú vị.
Bây giờ tôi sẽ đọc câu thứ hai. Câu đầu là, "Tôi không có cha mẹ." Câu thứ hai là, "Tôi lấy trời và đất làm cha mẹ tôi." Tôi lấy trời và đất làm cha mẹ tôi. Điều đó nghĩa là gì? Tôi không có cha mẹ.
Tôi lấy trời và đất làm cha mẹ tôi.
Bây giờ các bạn đã nghe bài thơ, đoạn đầu. Các bạn quên được không? Không. Nó mạnh như vậy đó. Đó là một bài thơ rất mạnh, vì bạn không thể quên nó. Bạn có thể thích hoặc không thích, nhưng bạn sẽ không quên. Vậy trời và đất nghĩa là gì?
Trời và đất nghĩa là toàn thể vũ trụ.
Gộp lại, nó có nghĩa là toàn thể vũ trụ. Nó có nghĩa là thiên nhiên. Và trong văn hóa Trung Hoa cũng vậy, họ nói trời và đất là thiên nhiên.
Vậy trời và đất tạo ra mọi thứ. Cho nên khi tôi suy nghĩ về điều đó, tôi nghĩ, "Ồ, trời và đất, đó là toàn thể vũ trụ. Đó là thiên nhiên." Vậy thiên nhiên đã sinh ra chúng ta. Điều đó sai hay đúng? Đúng. Toàn thể vũ trụ đã sinh ra tôi.
Không chỉ cha mẹ tôi. Tự cha mẹ tôi không làm được điều đó.
Chính cha mẹ tôi cũng là con của toàn thể vũ trụ. Của toàn thể vũ trụ và thiên nhiên. Và tôi cứ suy nghĩ về điều đó. Trong tiếng Miến, chúng tôi có một câu nói, tôi sẽ nói bằng tiếng Miến. Khan da a mi, khan da a pa. A mi nghĩa là mẹ.
A pa nghĩa là cha. Ka nghĩa là kamma. Kamma nghĩa là hành động. Suy nghĩ của bạn, ừm, những gì bạn nghĩ, những gì bạn nói, và những gì bạn làm, tất cả đó là kamma. Tất cả hành động của bạn là cha bạn. Chỉ hành động của bạn mới là cha bạn. Và tất cả hành động của bạn là mẹ bạn.
Vậy chúng ta là con của kamma của chính mình. Rất thú vị. Cho nên để có được đời này, tất nhiên cha mẹ chúng ta có góp phần của họ. Nhưng cha mẹ không phải là nhân đủ. Nhân chính để chúng ta làm một con người ở đây là kamma của chính mình.
Vậy kamma của tôi là cha mẹ tôi. Theo một cách nào đó, chẳng phải đúng sao? Theo nghĩa sâu hơn? Vâng. Cho nên chúng ta phải rất cẩn thận với kamma. Chúng ta vẫn đang tạo ra chính mình.
Tôi cảm nhận điều đó rất rõ. Bất cứ điều gì tôi nghĩ đều tạo ra chính tôi, làm thay đổi chính tôi. Cho nên tôi đang tạo ra chính mình, tôi đang thay đổi chính mình suốt, bằng những gì tôi nghĩ, những gì tôi nói, và những gì tôi làm.
Vậy ý nghĩa sâu hơn của đoạn thơ này là
kamma là cha mẹ của chúng ta. Thiên nhiên là cha mẹ của chúng ta. Toàn thể vũ trụ là cha mẹ của chúng ta. Không có toàn thể vũ trụ, sẽ không có thế giới này. Vì thế giới này là một phần của vũ trụ. Và không có toàn thể vũ trụ và thế giới này, chúng ta sẽ không có nơi để ở.
Cho nên cha mẹ chúng ta không phải là nhân đủ duy nhất để sinh ra chúng ta. Toàn thể vũ trụ, gộp lại, là nhân của chúng ta. Vậy khi bạn suy nghĩ về điều đó, nó làm bạn cảm thấy mình được nối kết với toàn thể vũ trụ.
Và cảm giác đó thật kỳ diệu. Đó là một cảm giác rất tuyệt vời. Nhiều lần, đặc biệt khi tôi sống trong rừng, rất yên tĩnh và an bình, không ai quanh mình, không có gì để làm. Và điều đó không dễ. Không có gì để làm là rất khó. Chính vì vậy người ta cứ chạy đi chạy lại và cố làm gì đó, cố giữ cho mình có việc.
Nhưng tôi quá thích thú với thiền, nên tôi cho hết sách của mình đi, và thầy tôi bảo tôi không được đọc sách nào cả. Việc đó rất khó với tôi. Tôi ngưng đọc sách vài năm. Thật ra đó là điều khó nhất với tôi. Cho nên tôi sống trong rừng một thời gian dài, chỉ giữ tâm mình ngay trong khoảnh khắc này, trong hiện tại.
Hành thiền. Nghĩa là hành thiền. Không suy nghĩ, không nghĩ quá nhiều về quá khứ, không nghĩ quá nhiều về tương lai. Mà chỉ giữ tâm mình ngay trong khoảnh khắc này, trong hiện tại. Chú ý đến những gì tôi thấy, những gì tôi nghe, những gì tôi nghĩ, những gì tôi cảm nhận. Có khi không nghĩ nhiều, chỉ chú ý. Chỉ biết những gì đang xảy ra.
Thế rồi tâm trở nên gần như trống rỗng và tĩnh lặng. Trống rỗng không có nghĩa là không có nội dung gì. Chỉ trống rỗng khỏi suy nghĩ, nhưng nó rất tĩnh lặng, yên tĩnh và an bình. Tâm đầy sự tĩnh lặng và an bình. Và tôi cũng cảm thấy rất tự do. Vì khi bạn không nghĩ quá nhiều, bạn cảm thấy tự do.
Chính suy nghĩ mới trói buộc bạn. Cho nên khi bạn ngưng suy nghĩ, bạn có thể cảm nhận tâm mình mở rộng ra. Nó trở nên tự do. Cho nên có khi tôi đang đi thiền hành trong rừng, và đêm đó là đêm có trăng với rất nhiều sao, trời rất trong.
Và tâm tôi rất tĩnh lặng. Tôi thiền trong khi đi. Và khi bạn vào đúng giữa, đúng trong giây phút hiện tại, bạn còn quên cả chính mình. Bạn không còn nghĩ về mình nữa. Rồi bỗng nhiên tôi cảm thấy như
tôi kết nối với cả vũ trụ.
Tôi không sống trên thế giới. Tôi đang sống trong vũ trụ.
Tôi cảm thấy kết nối với cả cây cối, chim chóc và loài vật. Với tất cả mọi người. Với tất cả các ngôi sao và mặt trăng nữa.
Nên cảm giác đó là một trải nghiệm rất mạnh mẽ trong đời tôi. Cảm thấy kết nối với cả vũ trụ. Ngày nay, con người càng lúc càng cô lập. Họ không cảm thấy kết nối.
Ngay cả với người trong gia đình mình. Một số người tôi biết, họ không cảm thấy kết nối ngay cả với người thân trong gia đình. Họ không còn cảm thấy điều đó nữa. Họ cảm thấy quá cô lập và đơn độc. Họ cảm thấy rất, rất cô đơn. Nhưng khi bạn bước vào cảm giác kết nối với cả vũ trụ này, bạn không còn cảm thấy cô đơn nữa. Lúc đó tôi sống một mình trong rừng, không có gì cả, không có tài sản gì.
Không có ai để nói chuyện, ngay cả một cuốn sách để đọc cũng không. Nhưng tôi không cảm thấy cô đơn. Tôi đã tìm ra điều gì đó rất mạnh mẽ và đầy ý nghĩa với tôi. Tôi không bao giờ còn cảm thấy cô đơn nữa. Nên một khi bạn cảm thấy kết nối với mọi thứ và mọi người, sự cô đơn của bạn biến mất. Rồi tôi nhớ ra rằng cô đơn không có nghĩa là không có ai bên cạnh bạn.
Cô đơn có nghĩa là bạn không cảm thấy kết nối. Bạn có thể ở một mình nơi xa xôi, không có ai để nói chuyện, nhưng nếu bạn cảm thấy kết nối, bạn không cảm thấy cô đơn.
Vậy để vượt qua cô đơn, phần lớn người ta chỉ đi lòng vòng tìm ai đó để ở bên. Họ dính mắc vào một người nào đó. Họ muốn níu giữ người đó. Hãy ở bên tôi. Đừng đi. Đừng bỏ tôi. Ngay cả khi người kia đi vài giờ hay vài ngày, họ trở nên rất bồn chồn, bất an và cảm thấy rất cô đơn. Họ sẽ gọi điện thoại: "Anh ở đâu?
Khi nào anh về? Em cảm thấy cô đơn quá." Vậy hãy nhớ, tại sao ngày nay người ta cảm thấy quá cô đơn? Càng nhiều người thì họ càng cảm thấy cô đơn.
Vậy làm sao bạn vượt qua được sự cô đơn? Trước tiên, hãy học thiền. Học sống trong giây phút hiện tại. Sống như vậy, tâm bạn trở nên tĩnh lặng, an bình, yên tĩnh và mạnh mẽ. Rất mạnh mẽ. Chánh niệm làm bạn rất mạnh mẽ. Bạn sẽ phát triển sức mạnh nội tâm.
Vậy câu thơ đầu: "Tôi không có cha mẹ. Tôi lấy trời và đất làm cha mẹ." Càng suy ngẫm thì càng thấy rất sâu sắc và thâm diệu.
Và một câu khác,
"Tôi không có nhà." Tôi tin rằng ai cũng vậy, tất cả các bạn, ai cũng có một cái nhà. Ít nhất là một cái mái, mấy vách tường và một cái sàn. Ít nhất đó là một cái nhà. Có thể là nhà lớn, có thể là nhà nhỏ. Nhưng có một nơi mà bạn thuộc về,
nơi bạn ở. Nhưng ở đây, nhà thơ nói: "Tôi không có nhà." Bạn hiểu điều đó thế nào?
Và dòng thứ hai: "Tôi lấy chánh niệm làm nhà của mình." Ah, đó là phần thâm diệu nhất. Tôi lấy chánh niệm làm nhà. Vậy nhà thơ không nói về cái nhà vật chất. Nhà thơ đang nói về cái nhà của tâm.
Một cái nhà cho tâm bạn. Về vật chất bạn có thể có một căn nhà lớn, nhưng về tâm bạn có thể là người không nhà.
Tôi đã thấy nhiều người, những người vô gia cư. Tôi ở Kolkata vào
tháng Giêng và tháng Hai. Thực ra là ở Ấn Độ. Tôi đi thăm nhiều nơi. Tôi thấy nhiều người sống bên lề đường, trên vỉa hè. Những người vô gia cư. Tôi rất buồn khi thấy những người đó. Chắc hẳn cảm giác không có một cái nhà, một cái nhà vật chất nơi bạn có thể được an toàn, là rất khủng khiếp.
Bạn có thể đóng cửa lại và nói: "Không ai được vào trong. Đây là chỗ của tôi." Nhưng những người sống bên lề đường, trên vỉa hè, họ không có nhà. Họ không thể đóng cửa. Cảm giác đó chắc hẳn khủng khiếp biết bao. Nên tôi rất buồn cho những người đó.
Chúng ta cần một cái nhà. Chúng ta cần cảm thấy mình thuộc về một nơi nào đó.
Nhưng ở đây, nhà thơ này nói: "Tôi không có nhà. Tôi lấy chánh niệm làm nhà." Nên ngay lần đầu tôi đọc câu thơ này, tôi cảm thấy rất hạnh phúc. Tôi nói: "Ồ, điều này thật đúng. Thật là đúng. Chánh niệm là nhà của tôi."
Nếu bạn không có chánh niệm, tâm bạn ra sao? Tâm bạn chỉ lang thang vòng vòng, chạy lăng xăng. Không có chỗ nào để nghỉ.
Nhưng khi bạn có chánh niệm, bạn thật sự cảm nhận được điều đó. Nó không chỉ là một phép ẩn dụ.
Cứ thực hành chánh niệm. Chú ý đến thân và tâm mình. Và bạn biết bạn đang cảm thấy gì. Bạn biết bạn đang suy nghĩ gì. Đến một lúc, nếu bạn cứ thực hành lâu dài, thật sự siêng năng, có hệ thống, sẽ đến lúc bạn biết rằng mình đang biết. Trước tiên, bạn biết rằng bạn đang thấy.
Bạn biết rằng bạn đang nghe. Bạn biết rằng bạn đang nói. Bạn biết rằng bạn đang cử động tay. Nhưng
đến một lúc bạn thấy được rằng bạn đang suy nghĩ. Rồi suy nghĩ dừng lại. Rồi bạn biết rằng không có ý nghĩ nào. Tâm chỉ yên tĩnh. Rất tĩnh lặng. Và bạn biết rằng dù nó yên tĩnh và tĩnh lặng, cái biết vẫn còn đó. Biết, biết, biết. Có chánh niệm. Và bạn biết rằng bạn đang biết.
Cái đó gọi là cái biết của cái biết. Và ở điểm đó, bạn cũng cảm thấy một loại năng lượng và sức mạnh. Biết rằng mình đang biết thì rất mạnh mẽ. Không con vật nào làm được điều đó. Và phần lớn con người cũng không làm được vì họ chưa bao giờ thực hành chánh niệm. Nhưng nếu bạn thực hành chánh niệm đủ lâu, bạn sẽ đến điểm đó,
khi suy nghĩ dừng lại và chỉ còn cái biết, không có ý nghĩ nào. Và cũng có cái biết về cái biết.
Và một trong những thiền sinh của tôi, người thực hành chánh niệm, đã thực hành chánh niệm khá lâu rồi, bởi vì một khi bạn thật sự học được cách có chánh niệm, thì rất khó để bạn không làm điều đó nữa.
Một cách tự nhiên, tâm bạn đi vào tâm trạng đó, cách hiện hữu đó. Biết, biết, biết. Người đó lúc ấy khá trẻ, tôi nghĩ vậy. Cô ấy khoảng 18 hay 19 tuổi. Còn khá trẻ. Nhưng cô đã bắt đầu thiền từ khi 16 tuổi. Và một hôm trong lúc hành thiền, suy nghĩ của cô dừng lại và cô biết rằng không còn ý nghĩ nào nữa.
Tâm chỉ yên tĩnh, an bình. Và cô biết rằng cô đang biết.
Rồi sau đó, cô đến gặp tôi và nói: "Hôm nay con có một trải nghiệm thiền rất tuyệt vời." Tôi thật chưa bao giờ khuyến khích cô ấy hành thiền. Tôi chỉ nói về việc có chánh niệm thì tuyệt vời thế nào. Tỉnh giác thì độc đáo thế nào. Không ai, không con vật nào làm được điều đó. Có chánh niệm, biết được, là phẩm chất riêng có của con người.
Đó là phẩm chất độc đáo của con người. Và
khi bạn thực hành chánh niệm, bạn trở nên tĩnh lặng và an bình hơn. Bạn trở nên sống động. Bạn trở nên sống thật. Khi không có chánh niệm, bạn mờ mịt. Bạn lơ đễnh. Nhưng khi có chánh niệm, bạn có mặt." Cô ấy đến và nói: "Con đang thiền và ban đầu con chú ý đến hơi thở."
"Nên con biết hơi thở vào và hơi thở ra, không khí ùa vào và ùa ra, không khí đi vào thì mát và không khí đi ra thì ấm. Rồi con nhận ra tâm con đang nghĩ về điều gì khác và con biết ý nghĩ đó. Rồi sau đó, suy nghĩ dừng lại.
Rồi tâm con rất tĩnh lặng và yên tĩnh. Rồi con biết rằng con đang biết.
Con biết rằng con biết. Con tỉnh giác rằng con đang tỉnh giác." Rồi cô nói: "Vào lúc đó, con cảm thấy con đã trở thành một con người thật sự." Đây
không phải là lời của tôi. Đây không phải là câu của tôi. Tôi chưa bao giờ nghĩ theo cách đó. Dù tôi đã thực hành chánh niệm và cũng có những trải nghiệm rất tuyệt vời, tôi chưa bao giờ cảm nhận theo cách đó. Nhưng cô gái trẻ này, cô đến được điểm đó và cô biết rằng cô đang biết.
Và cô nói với tôi rằng vào lúc đó, con cảm thấy con đã trở thành một con người trọn vẹn. Thật tuyệt vời biết bao khi cảm nhận được như vậy."
Nên tôi nói: "Ồ, điều này thật tuyệt vời. Cũng rất đẹp. Cảm thấy mình đã trở thành một con người trọn vẹn. Nghĩa là trước đó bạn chưa phải là một con người trọn vẹn." Và tôi nghĩ: "Điều đó chắc chắn là thật. Đó chắc phải là một kinh nghiệm rất mạnh mẽ."
Vậy nên khi bạn có chánh niệm, tâm bạn đang ở nhà. Bạn cảm thấy an toàn và vững chắc. Bạn cảm thấy có phẩm giá. Bạn cũng cảm thấy rất mạnh mẽ. Giống như người có một ngôi nhà rất kiên cố, được xây dựng tốt. Bạn sống trong nhà của mình.
Bạn vững chắc. Bạn an toàn. Bạn cảm thấy có phẩm giá. Nhưng hãy nhìn những người không có nhà, sống bên lề đường. Họ không cảm thấy vững chắc. Họ không cảm thấy an toàn. Họ không có phẩm giá. Người ta không tôn trọng họ. Và với họ, ngay cả việc tự trọng cũng chắc là rất khó. Tôi không chắc họ có sự tự trọng hay không.
Tôi không thể biết. Nhưng chắc là rất khó để cảm thấy tự trọng nếu bạn sống trên lề đường. Vậy nên cũng như thế,
khi tâm bạn có chánh niệm, thì tâm bạn đang ở nhà.
Rồi bạn có phẩm giá thật sự. Bạn thật sự có sự tự trọng. Tâm bạn an tĩnh và lặng lẽ. Tâm bạn mạnh mẽ. Nên khi tôi đọc câu thơ này, tôi nghĩ: "Ồ, điều này thật đẹp và mạnh mẽ. Tôi không có nhà. Tôi lấy chánh niệm làm nhà của mình." Một câu khác: "Tôi không có sống hay chết."
Lại một ý tưởng gây sốc nữa, phải không? Sao có thể như vậy được? Tôi lấy dòng lên xuống của hơi thở làm sự sống và sự chết của mình. Vậy, theo cách nói thường tình, chúng ta được sinh ra một lần, có lẽ đã lâu rồi. Tôi sinh năm 1947, ngày 5 tháng Tám, thứ Ba.
Tôi nhớ điều đó vì mẹ tôi kể cho tôi. Tôi không biết là mình sinh vào ngày đó, nhưng mẹ tôi nói vậy. Chắc là thật. Tôi không thể chứng minh. Tôi không biết.
Và một ngày nào đó tôi sẽ chết, có lẽ rất, rất lâu nữa. Tôi hy vọng vậy,
vì tôi muốn sống lâu.
Vì đời sống thật quý giá, nhất là khi bạn biết điều gì đúng điều gì sai, điều gì thích hợp điều gì không thích hợp, điều gì tốt điều gì xấu. Khi bạn đang sống một đời sống tốt đẹp, bạn cũng nên cố gắng sống lâu.
Điều này đúng theo cách nói thường tình. Ai cũng biết vậy. Chúng ta có một đời sống và chúng ta sẽ chết. Nhưng nhà thơ này nói: "Tôi không có sống hay chết. Tôi lấy dòng lên xuống của hơi thở làm sự sống và sự chết của mình." Bạn chỉ hiểu được khi bạn hành thiền. Khi hành thiền, bạn sống ngay trong khoảnh khắc hiện tại
và bạn ngừng suy nghĩ. Khi bạn thật sự có chánh niệm, bạn không còn suy nghĩ nữa. Vì bạn chỉ có thể nghĩ về quá khứ hay tương lai. Bạn không bao giờ có thể nghĩ về hiện tại. Hiện tại ngắn đến nỗi không có thời gian để nghĩ về nó. Ngay khi bạn nghĩ về nó, bạn đã đang nghĩ về quá khứ rồi.
Không thể nào nghĩ về hiện tại được.
Khi hành thiền, bạn chú ý đến bất cứ điều gì đang xảy ra ngay trong khoảnh khắc này.
Ví dụ, bạn chú ý đến hơi thở. Trước tiên, bạn nghĩ rằng bạn đang thở vào. Bạn nghĩ rằng bạn biết toàn bộ từ đầu đến cuối. Rồi bạn thở ra. Bạn biết, bạn cảm thấy rằng bạn biết một hơi thở lớn, một hơi thở trọn vẹn. Nhưng khi bạn đến gần hơn, gần hơn nữa, bạn sẽ thấy rằng ngay trong một tiến trình thở vào này cũng có nhiều mảnh nhỏ của sự hay biết, của các tiến trình.
Vậy nên bạn càng có chánh niệm, hiện tại càng trở nên ngắn hơn.
Và khi bạn có thể chú ý đến bất cứ điều gì đang xảy ra ngay lúc này, bạn có thể thấy rằng có điều gì sinh lên ngay lúc này rồi mất đi.
Trước đó nó không có ở đó. Sau đó nó cũng không có ở đó.
Vậy nên bạn càng có chánh niệm, bạn càng thấy rằng bất cứ điều gì bạn chú ý đến, nó sinh lên ngay khoảnh khắc đó và diệt đi ngay lập tức. Rất ngắn. Và đó chính là sống và chết.
Sống và chết ngắn đến như vậy. Điều mà bình thường chúng ta biết như là
một ngày sinh, một đời sống dài và sự chết là một ý niệm mà chúng ta tạo ra trong tâm. Đó là sự sống và sự chết theo tục đế. Nhưng sự sống và sự chết thật sự, sự sống và sự chết theo chân đế đang xảy ra trong từng khoảnh khắc. Có điều gì đang sinh lên và diệt đi. Ngay lúc này, ngay lúc này, ngay lúc này, ngay lúc này.
Nó rất ngắn.
Nên chỉ người hành thiền mới biết rằng sự chết rất gần. Phần lớn người ta nghĩ: "Ồ, tôi rất khỏe. Tôi có thể sống rất, rất lâu." Có lẽ vậy. Bạn có thể dự đoán điều đó. Bạn đến một công ty bảo hiểm nhân mạng. Họ sẽ hỏi bạn bao nhiêu tuổi, có bệnh gì không, rồi họ tính toán.
Họ sẽ nghĩ rằng người này sẽ sống rất, rất lâu. Do đó, chúng ta sẽ có nhiều lợi nhuận. Họ tính toán như vậy. Nhưng nếu bạn già và có bệnh, họ sẽ nghĩ người này sẽ chết sớm.
Đó là cách suy nghĩ theo tục đế. Nhưng dù chúng ta khỏe mạnh, chúng ta cũng không biết khi nào mình sẽ chết.
Tai nạn. Mỗi ngày có nhiều người chết vì tai nạn. Những người khỏe mạnh cũng chết.
Vậy nên sự sống và sự chết thật sự đang xảy ra trong từng khoảnh khắc. Do đó, câu thơ này cũng rất sâu sắc. Và chỉ khi bạn là một người hành thiền tốt và đã kinh nghiệm mọi hiện tượng trong khoảnh khắc này
sinh lên và diệt đi, bạn mới hiểu được sự chết thật sự nghĩa là gì. Và cũng hiểu được sự sống thật sự nghĩa là gì. Cũng như thế.
Và một câu khác nữa, vì tôi nghĩ còn nhiều câu khác. Tôi không có nhiều thời gian đến vậy. Tôi không có thần lực.
Người ta muốn có năng lực.
Có nhiều loại năng lực khác nhau. Và ngay cả thiền sinh có khi cũng muốn có thần thông. Nhưng nhà thơ này nói rằng tôi không có thần lực. Không có năng lực siêu nhiên.
Tôi lấy sự chân thật làm thần lực của mình.
Đẹp biết bao. Tôi cũng rất thích câu thơ này. Như các bạn biết, những ai đã đọc cuốn sách Snow in the Summer đều biết rằng ngay khi còn là một cậu bé, tôi đã rất không theo lệ thường
và rất phản kháng. Tôi không tin vào bất cứ tôn giáo nào.
Ngay cả khi tôi phải điền vào tờ khai
với câu hỏi "Tôn giáo của bạn?", tôi viết: "Chưa có tôn giáo."
Làm sao tôi có thể quyết định điều gì đúng, điều gì sai? Tôi không biết phải tin điều gì. Tôi không biết điều này có thật hay không.
Nên tôi đã sống rất, rất nhiều năm mà không nói rằng tôi là Phật tử hay bất cứ gì.
Nhưng tôi nghĩ: "Làm sao tôi có thể sống như một con người tốt?" Dù tôi tin vào tôn giáo này hay tôn giáo kia
hay không, ít nhất tôi muốn là một con người tốt.
Một con người tử tế. Làm sao tôi có thể làm được điều đó? Tôi không muốn là người xấu. Tôi không muốn là người ác. Tôi muốn sống một đời sống tốt đẹp với nhiều bạn bè. Tôi muốn được hạnh phúc. Làm sao tôi có thể sống một đời sống tốt đẹp với nhiều bạn bè? Làm sao tôi có thể hạnh phúc?
Đó là một câu hỏi rất quan trọng. Đó là nơi tôi bắt đầu. Đó là điểm khởi đầu của tôi, điểm xuất phát.
Vậy nên tôi muốn hạnh phúc. Tôi muốn có nhiều bạn bè. Tôi muốn sống một đời sống tốt đẹp. Tôi muốn được thương yêu. Tôi muốn được tôn trọng. Tôi muốn tất cả những điều đó. Còn quý vị thì sao? Tất cả quý vị đều muốn như vậy. Đúng không. Làm sao quý vị có được điều đó?
Nếu quý vị muốn có nhiều bạn bè, làm sao quý vị có được những người bạn thật tốt? Bằng cách là một người tốt. Ít nhất là vậy. Bằng cách thân thiện. Bằng cách chân thật. Bằng cách công bằng và chính trực. Bằng cách tử tế. Bằng cách rộng lượng.
Bằng cách thân thiện. Tất cả những phẩm chất tốt đẹp.
Vậy quý vị có thể có được những người bạn tốt mà không cần chân thật hay không? Có ai có thể tin quý vị nếu quý vị không chân thật?
Nếu không ai tin quý vị, quý vị có thể có được những người bạn thật tốt hay không? Và nếu quý vị không có bạn bè, quý vị có thể hạnh phúc hay không?
Vậy đây là những phẩm chất căn bản, những phẩm chất của con người mà chúng ta cần, bất kể chúng ta theo tôn giáo nào.
Hầu hết quý vị chắc đã nghe rằng chân thật là chính sách tốt nhất.
Nhưng tôi không thích chữ chính sách, vì chính sách có nghĩa là quý vị đang tính toán.
Nhưng dù sao, điều này là đúng.
Cách tốt nhất để có được bất cứ điều gì quý vị muốn trong đời là có được nó bằng con đường chân thật.
Vậy nên khi quý vị chân thật, dù có một số người không tin quý vị, quý vị cũng không sợ điều đó. Hãy để họ tìm hiểu. Tôi không có gì phải che giấu.
Tôi cũng cảm nhận như vậy.
Tôi có nhiều bạn từ khi còn rất nhỏ và chúng tôi vẫn còn gặp nhau. Và một số người không biết nhiều về thời thơ ấu của tôi thì hỏi bạn bè tôi về tôi, rằng ông ấy là người như thế nào. Tôi thích điều đó. Hãy đi mà hỏi họ. Tôi không có gì phải che giấu.
Là một con người, tôi có mắc một số lỗi, một số lỗi nhỏ. Nhưng tôi không cố ý làm hại ai. Tôi không lừa dối người khác. Tôi không lợi dụng ai cả. Tôi có thể nói như vậy. Điều này cho tôi rất nhiều năng lượng, sức mạnh.
Vậy nên tôi rất thích câu này: Tôi không có thần lực nào. Tôi lấy sự chân thật làm thần lực của mình.
Trong Kinh Mettā, tất cả quý vị đều biết Kinh Mettā, Đức Phật nói về những phẩm chất của một thiền sinh. Và một trong những phẩm chất đó, trong tiếng Pāli, là Ujū ca, Suhujū ca. Quý vị biết điều đó. Xin cảm ơn quý vị.
Nó có nghĩa là ngay thẳng. Ujū nghĩa là ngay thẳng, không quanh quẹo.
Và Suhujū nghĩa là rất ngay thẳng.
Cùng một chữ, nhưng nhấn mạnh hơn. Vậy vì sao? Vì sao Đức Phật nhấn mạnh điều đó? Đôi khi chúng ta chân thật với người khác, nhưng chúng ta cũng không chân thật với chính mình. Đôi khi điều đó có thể xảy ra. Vậy nên tự lừa dối mình là điều rất nguy hiểm và rất khó vượt qua.
Theo lẽ thường, trong cách đối xử với người khác, chúng ta có thể rất chân thật. Nhưng sự lừa dối rất vi tế. Quý vị sẽ thật sự
tìm ra sự lừa dối khi quý vị thật sự chú ý đến những suy nghĩ và cảm xúc của mình. Nếu quý vị không hay biết những suy nghĩ và cảm xúc của mình,
tâm quý vị sẽ tự lừa dối chính mình. Nó sẽ lừa dối quý vị. Vậy nên là một thiền sinh, chúng ta đừng bao giờ lừa dối ai, thiền sư của mình hay những người bạn cùng hành thiền với mình. Và cũng vậy, chúng ta đừng bao giờ lừa dối chính mình. Vì nếu chúng ta lừa dối bất cứ ai, kể cả chính mình, chúng ta không thể thật sự tiến bộ trong thiền tập.
Đó là một chướng ngại lớn. Sự bất chân thật hay lừa dối là một chướng ngại lớn.
Vậy nên khi quý vị thật sự chú ý đến tâm mình và thấy tâm làm việc thế nào, quý vị đang suy nghĩ và cảm nhận gì, khi quý vị có tham, quý vị biết rằng tôi đang có tham. Không biện hộ. Chỉ là sự thật trần trụi. Tôi đang có tham. Khi quý vị sân, quý vị nhìn vào tâm mình. Tôi đang sân. Tôi đang bực.
Không biện hộ. Tại sao thế này thế kia. Chỉ là sự thật trần trụi. Vậy nên nếu quý vị có thể quán tâm mình và thấy nó như nó đang là, mà không tìm cách biện hộ cho nó, thì quý vị thật sự tiến bộ trong sự thực hành thiền của mình. Và điều đó dẫn đến giải thoát.
Một số người thật sự sợ
tìm ra mình thật sự là ai.
Và khi tôi nói về thiền chánh niệm và chánh niệm về suy nghĩ, cảm xúc và tình cảm, một người bạn của tôi nói với tôi rằng
khi tôi thật sự quán tâm mình, tất cả những gì tôi thấy là tôi tệ đến mức nào.
Và điều đó rất đau, anh ấy nói. Anh ấy nói: "Tôi không muốn làm vậy. Vì mỗi lần tôi ngồi thiền và quán tâm mình, tôi thấy tất cả những suy nghĩ xấu này đi vào tâm tôi. Tôi tệ quá." Anh ấy nói: "Tôi cảm thấy rất tệ về bản thân. Tôi cảm thấy rất bất hạnh. Tôi muốn ngừng hành thiền."
Vậy nên một số người đang cố chạy trốn khỏi chính mình. Nhưng
dù quý vị có cố chạy trốn bao nhiêu, quý vị cũng không bao giờ trốn được khỏi chính mình.
Không có cách nào quý vị trốn được khỏi chính mình. Vậy nên bất kể quý vị đang suy nghĩ hay cảm nhận gì, bất kể những suy nghĩ hay cảm xúc của quý vị có tệ đến đâu, hãy chỉ đối diện sự thật với sự chân thật và lòng can đảm. Cần rất nhiều can đảm để thật sự nhìn vào chính mình và thấy rằng đây là tôi. Nhìn vào gương và nói: "Đây là tôi."
Một khi chúng ta đã thật sự thấy sự thật về chính mình và đối diện nó và chấp nhận nó, thì chúng ta có thể học từ nó và vượt qua nó. Đây là con đường duy nhất.
Để vượt qua bất cứ điều gì, trước tiên chúng ta phải thấy nó rõ ràng. Chúng ta phải chú ý trọn vẹn. Vì chính sự chú ý là sự thanh lọc.
Đây là một chức năng của sự chú ý và rất mạnh mẽ. Quý vị biết Đức Phật dạy không làm điều ác, làm mọi điều lành, và thanh lọc tâm mình. Đó là lời dạy của chư Phật. Làm sao quý vị thanh lọc tâm mình?
Bằng cách chú ý.
Và ban đầu, khi bạn thật sự chú tâm, bạn thấy những điều bất tịnh. Tự nhiên thôi, chúng là bất tịnh. Nhưng khi bạn thật sự chú tâm và chấp nhận nó, thì bạn sẽ dễ vượt qua nó hơn.
Không chống cự, không kiểm soát, không biện minh, không trách móc, không phán xét.
Vậy nên khi hành thiền, đừng chống cự. Đừng cố kiểm soát. Đừng trách móc. Đừng phán xét. Chỉ thấy và thừa nhận cái đang là.
Điều đó rất mạnh mẽ, và đó là sự chân thật.
Một câu khác, "Tôi không có bạn." Thật vậy sao? Bạn không có người bạn nào? Tôi không có bạn. Tôi lấy tâm tôi làm bạn.
Hãy xem câu ấy đẹp thế nào và đúng thế nào. Nếu tâm bạn không phải là bạn của bạn, thì tôi không nghĩ bạn có thể có được người bạn nào.
Nếu bạn là kẻ thù của chính mình,
thì làm sao bạn có thể làm bạn với ai khác?
Cách đây hai ngày, tôi có nói chuyện với một người bạn
và anh ấy hỏi tôi: "Sao thầy lại ở Bangkok?" Tôi nói: "Tôi đến đây để in một cuốn sách nữa." Anh ấy hỏi: "Sách nói về gì?" Tôi nói: "Tôi đặt tên sách là Tâm Tôi Là Bạn Tôi." Anh ấy cười và nói: "Có rất nhiều người mà tâm họ lại là kẻ thù của chính họ."
Và điều đó đúng. Bởi vì
khi tâm bảo bạn làm điều xấu và bạn làm theo, bạn gặp rắc rối.
Và khi bạn gặp rắc rối, bạn có gọi cái tâm đó là bạn của bạn không?
Chắc chắn là không. Và khi bạn đang làm điều xấu và bạn rủ người khác làm điều xấu, các bạn có là bạn nhau không? Không. Cả hai đều gặp rắc rối. Bất cứ điều gì đưa bạn vào rắc rối thì không phải là bạn của bạn. Tâm chúng ta không luôn luôn là bạn của ta. Bởi vì có lúc ta nghĩ đến việc làm điều không thích đáng, không đúng, và ta làm điều đó.
Chúng ta tạo akusala.
Vậy nên ta không thể nói tâm ta luôn luôn là bạn ta. Có lúc nó là kẻ thù. Có lúc nó là bạn. Nhưng làm sao để biến tâm mình thành người bạn thật sự? Bằng cách thực hành chánh niệm. Đây là cách duy nhất. Vì thế Đức Phật nói đây là con đường duy nhất.
Bằng cách thật sự quan sát tâm mình, thật sự chú tâm đến điều mình đang suy nghĩ hay cảm nhận trong từng khoảnh khắc suốt cả ngày, bạn sẽ thấy
sự thật về tâm mình. Và chỉ khi bạn thấy sự thật về tâm mình, dần dần nó sẽ trở nên thanh tịnh hơn
và nó sẽ trở thành bạn của bạn.
Khi tâm bạn trở thành bạn của bạn, người bạn chân thật, thì bạn mới thật sự là người hạnh phúc.
Đây là con đường duy nhất để hạnh phúc.
Bạn có thể có những người bạn khác, nhưng nếu tâm bạn không phải là bạn của bạn, bạn không thể thật sự hạnh phúc.
Bởi vì thật ra, khi bạn suy xét, cái làm bạn thật sự bất hạnh chính là tâm bạn. Và cái mang lại hạnh phúc chân thật cũng chính là tâm bạn.
Vậy nên
chỉ khi bạn hành thiền và chú tâm đến điều mình suy nghĩ suốt cả ngày, nó mới trở thành bạn của bạn.
Và có một câu khác liên quan đến câu này. "Tôi không có kẻ thù."
Thật vậy sao? Ngay cả Đức Phật cũng có cái gọi là kẻ thù. Ngài không xem ai là kẻ thù, nhưng vào thời Đức Phật có rất nhiều người muốn giết Ngài và cũng đã cố giết Ngài. Và tôi nghĩ hầu hết các bạn đã biết những câu chuyện đó.
Nhưng đó là kẻ thù bên ngoài. Phần lớn thời gian bạn có thể tránh họ. Bạn có thể chạy đi. Bạn có thể ẩn náu.
Nhưng ở đây, nhà thơ này nói: "Tôi không có kẻ thù. Tôi lấy sự bất cẩn làm kẻ thù." Và chữ bất cẩn này có nhiều từ đồng nghĩa. Thất niệm cũng là một, tức là đối nghịch của chánh niệm. Sự quên lãng
cũng là một từ nữa. Vậy thất niệm, quên lãng, bất cẩn thật sự làm cuộc đời ta xuống cấp. Nó làm tâm ta xuống cấp.
Còn chánh niệm, tỉnh giác, sự chú tâm, thì nâng tâm ta lên, làm tâm ta cao thượng hơn.
Vậy nên khi thật sự suy xét, kẻ thù thật sự của ta không ở ngoài kia. Kẻ thù thật sự của ta ở ngay đây, bên trong. Bất cẩn, thất niệm, không chú tâm, không biết.
Một câu khác: "Tôi không có áo giáp." Áo giáp nghĩa là loại áo bảo vệ, rất chắc. Ngày xưa người ta làm bằng sắt, bằng thép.
Vậy tôi không có áo giáp. Tôi lấy lòng nhân từ làm áo giáp. Lòng nhân từ nghĩa là sự rộng lượng, lòng tốt, sự bố thí, và tất cả những điều đó.
Chúng ta cố bảo vệ mình khỏi bị người khác tấn công bằng cách mặc áo giáp rất chắc. Có thể ta tránh được bị hại theo cách đó, nhưng ta không thể luôn luôn thoát khỏi nguy hiểm bằng cách đó.
Bởi vì nếu ta không tử tế, không dịu dàng, không rộng lượng, nếu ta cứ làm tổn thương người khác mãi, thì người khác sẽ làm tổn thương ta và một ngày nào đó họ sẽ thành công.
Vậy nên cách tốt nhất để bảo vệ mình khỏi bị người khác làm tổn thương là hãy tử tế, hãy giúp đỡ, hãy rộng lượng, hãy thương yêu. Nên mettā và lòng bi thật sự bảo vệ chúng ta. Và tôi cũng muốn thêm chánh niệm vào đây. Có lúc một số người bạn hay một số học viên của tôi,
họ đi ra nước ngoài. Họ đi một chuyến xa, một chuyến đi dài.
Nên một số người đến gặp tôi và hỏi: "Chúng con đi xa
và chúng con muốn được an toàn. Chúng con nên mang gì theo? Thầy có thể cho chúng con điều gì để mang theo cho được an toàn không?" Tôi nói: "Hãy mang theo mettā và chánh niệm. Đó là điều duy nhất tôi có thể cho các bạn."
Và điều đó sẽ giữ cho bạn được an toàn. Nếu điều đó không thể giữ bạn an toàn, thì không gì khác có thể."
Vậy tất cả chúng ta đều muốn được an toàn. Chúng ta không muốn bị tổn hại. Nên cách tốt nhất để được an toàn là hãy tử tế, hãy thương yêu, hãy rộng lượng, hãy giúp đỡ. Tôi có thể nói rất nhiều về điều đó, nhưng tôi nghĩ
ý chính như vậy là đủ rồi. Càng nghĩ về nó, tôi càng có nhiều ý tưởng hiện ra trong tâm, và tôi muốn các bạn cũng làm như vậy.
Một câu khác, "Tôi không có thành trì." Thành trì nghĩa là một ngôi nhà lớn xây bằng đá. Ngôi nhà rất kiên cố.
"Tôi không có thành trì. Tôi lấy tâm bất động làm thành trì của mình."
Tâm bất động. Đó tức là samādhi. Samādhi là tâm bất động. Và khi bạn cũng có sati, khi sati trở nên thật mạnh, nó trở thành giống như samādhi.
Rất tương tự. Nên sati và samādhi làm cho tâm bạn thật mạnh.
Vậy để có một cái tâm mạnh, chúng ta cần phát triển sati và samādhi
bằng cách thực hành thiền. Người ta muốn xây
một thành trì và sống trong thành trì đó vì họ muốn được an toàn và bảo đảm. Nhưng kẻ thù của bạn là ai? Chính những suy nghĩ của bạn.
Nếu bạn không có sati và samādhi, đủ loại suy nghĩ sẽ đi vào trong tâm bạn. Bạn không bao giờ có thể an toàn. Nên nếu bạn thật sự muốn an toàn, bạn cần phát triển sati và samādhi.
Vậy bạn không thể cảm thấy an toàn trong một thành trì. Bạn chỉ có thể cảm thấy an toàn nếu bạn có sati và samādhi mạnh.
Một câu khác, "Tôi không có thanh kiếm." Thanh kiếm.
Các samurai, họ mang một thanh kiếm lớn. Nhưng vị samurai này nói rằng tôi không có kiếm. Vậy vị samurai này chắc phải là một loại samurai rất khác.
Một samurai thiền sinh.
Nên ông nói: "Tôi không có thanh kiếm.
Tôi lấy sự vắng mặt của cái tôi làm thanh kiếm của mình." Sự vắng mặt của cái tôi. Không tấn công.
Người ta mang kiếm vì họ muốn người khác sợ mình. Hoặc nếu có người đến tấn công họ, họ sẽ dùng kiếm để tấn công người kia nhằm bảo vệ chính mình.
Nhưng dù bạn mang bao nhiêu thanh kiếm, dù bạn bảo vệ mình bao nhiêu,
bạn vẫn sẽ bị tấn công và một ngày nào đó họ sẽ thành công và bạn sẽ bị giết.
Vậy chúng ta không bao giờ có thể cảm thấy an toàn
khi nào ta còn cái ngã lớn. Người ta mang kiếm và họ cảm thấy rằng nếu họ đang mang một thanh kiếm hay thậm chí một khẩu súng, họ cảm thấy mình có sức mạnh.
Họ cảm thấy được bảo vệ. Nhưng khi nào bạn còn cái ngã lớn, bạn luôn luôn sợ hãi.
Và điều đó làm tôi nhớ và nghĩ về một điều tôi đã đọc trong văn học Pali. À, bây giờ tôi phải tự mâu thuẫn với mình. Đức Phật nói có hai người không sợ gì cả.
Một người là người có cái ngã lớn. Thấy chưa, tôi đã tự mâu thuẫn với mình rồi. Người kia là người không có cái ngã.
Vậy trong thời chiến, trong chiến tranh, bạn thấy có những người không sợ chết.
Tôi đã xem một số phim về Đệ nhị Thế chiến, trong đó các phi công chiến đấu Nhật Bản lao xuống chiến hạm Mỹ. Họ biết rằng họ sẽ bị chết theo cách đó, nhưng họ không sợ chết. Họ tự sát.
Nên họ không sợ. Vậy tôi xin lỗi vì tôi đã tự mâu thuẫn với mình. Chính Đức Phật nói rằng có hai người không sợ. Một người có cái ngã rất lớn. Người kia không có cái ngã. Bạn thích người nào?
Vậy
Tôi lấy sự vắng mặt của cái tôi làm thanh kiếm của mình. Theo một cách nào đó, đó là một vũ khí thật mạnh.
Vậy
cái ngã luôn cảm thấy bất an. Cái ngã luôn cố gắng chứng tỏ chính nó.
Những người thực hành thiền Vipassanā,
khi họ phát triển được chánh niệm thật tốt, họ thấy rằng chỉ có tiến trình thân và tiến trình tâm đang diễn ra. Chỉ có tiến trình. Không có con người. Không có chúng sinh. Không có cái ngã. Không có cái tôi. Điều này hơi khó hiểu. Nhưng nếu bạn thật sự thực hành thiền Vipassanā, bạn sẽ tự mình thấy được.
Bởi vì tất cả tự nhiên luôn luôn là tiến trình. Không gì khác. Không hơn thế.
Vậy khi bạn tự mình thấy rằng chỉ có các tiến trình tự nhiên đang diễn ra, không có cái tôi, không có cái ngã, thì bạn không còn cảm thấy sợ nó nhiều nữa.
Một số người, khi họ thật sự phát triển được tuệ Vipassanā, thậm chí không sợ chết. Họ chết rất bình thản, lặng lẽ, an lạc, trong lúc đang hành thiền. Một số người trong họ chết trong khi đang hành thiền.
Tôi biết một số người như vậy và tôi cũng muốn làm được như vậy.
Vậy nếu chúng ta thật sự muốn sống một đời sống tốt đẹp, cảm thấy an toàn và chết mà không có sợ hãi,
điều tốt nhất chúng ta có thể làm là gì?
Chánh niệm, phải không? Sống với chánh niệm và chết với chánh niệm. Đó là điểm chính tôi muốn nói hôm nay. Và tôi nghĩ tôi đã thật sự
trình bày rõ tất cả các điểm.
Vậy nên tôi đang cố gắng hết sức để sống một đời sống tốt đẹp. Là một con người, tôi không hoàn hảo, cũng như mọi người khác. Nhưng phần lớn, tôi cảm thấy rất hạnh phúc về đời mình. Tôi đã học được cách thiền. Có một lần — không chỉ một lần, tôi nghĩ ít nhất ba lần trong đời tôi đã đến rất gần cái chết.
Có một lần tôi tưởng mình thật sự đang chết, và các bạn tôi cũng nghĩ là tôi đang chết.
Vậy nên tôi hết hy vọng, và họ cũng hết hy vọng. Rồi tôi nghĩ, ít nhất tôi muốn chết với chánh niệm. Và tôi hành thiền. Nhờ vậy, tâm tôi trở nên rất an tĩnh, và sau một lúc tôi nghĩ mình đã ngủ. Nhưng các bạn tôi tưởng tôi bất tỉnh.
Rồi tôi tỉnh lại, tôi cảm thấy thật dễ chịu và tôi hồi phục.
Tôi nghĩ chính chánh niệm đã cứu mạng tôi. Và từ lúc đó, tôi tìm ra cách chết. Nhưng tôi còn muốn tiếp tục sống. Nên tôi cũng tìm ra cách sống. Và cách chết với cách sống là một. Sống với chánh niệm và chết với chánh niệm.
Vậy đó là phần cuối bài nói của tôi, và tôi rất vui được có mặt ở đây hôm nay. Tôi rất cảm ơn Koṇḍañā ở đây đã làm cho buổi này thành hiện thực. Thật ra hôm qua tôi cảm thấy không được khỏe và tôi đã rất lo. Liệu tôi có thật sự đi đến đó và nói suốt hai giờ được không?
Tôi không biết buổi nói đã kéo dài bao lâu.
Nhưng tôi nghĩ, không sao, dù thế nào tôi cũng sẽ đi. Và tôi ngồi đây, tôi thật sự không được khỏe, nhưng bây giờ tôi cảm thấy rất khỏe. Vậy nên tôi cảm ơn tất cả các bạn rất nhiều. Sādhu.
Thiền sư Sayadaw U Jotika sinh ngày 05.08.1947 trong một gia đình Hồi Giáo ở Miến Điện. Thời niên thiếu Ngài được gia đình gửi học và được giáo dục trong một trường dòng Thiên chúa giáo, tốt nghiệp kỹ sư điện tử và nghiên cứu sâu rộng về khoa học, tâm lý học, triết học phương Tây.…