Nguồn: bài giảng gốc tiếng Anh. Bản Tiếng Việt là bản dịch máy do giọng đọc AI đọc; tệp gốc giữ nguyên.
Giới thiệu bài giảng
Bản phiên âm
Nhấn vào mốc thời gian để nghe từ đoạn đó. Bản dịch tự động, có thể chưa chính xác. Bạn có thể đề xuất sửa từng câu. Phiên âm là văn bản kèm theo, không thay đổi âm thanh.
Tôi muốn nói về một đề tài rất phổ quát,
điều mà ai cũng xem trọng và ai cũng mong muốn.
Có lẽ một số vị trong quý vị đã đọc
trong tiếng Pali và cả trong bản dịch câu "Aarojya Paramahlabha." Ở Miến Điện, có người đọc là "Aarojyam Paramamlabham," ngữ pháp hơi khác một chút nhưng nghĩa thì như nhau: "Aarojya Paramahlabha."
Và
nó có nghĩa là, "Sức khỏe là lợi đắc cao nhất."
Nói cách khác, "Sức khỏe là tài sản quý nhất." Tài sản cao nhất hay tài sản tốt nhất.
Vậy sức khỏe nghĩa là gì? Hãy dành một vài phút và nghĩ về câu trả lời của quý vị. Quý vị hiểu sức khỏe là thế nào?
Sức khỏe của thân, sức khỏe của tâm, cả hai.
Sức khỏe không phải là cứu cánh mà là phương tiện để hoàn thành mục đích của chính đời sống. Sức khỏe không phải là cứu cánh tự thân;
nó là một phương tiện. Khi quý vị khỏe mạnh, quý vị có thể làm được điều gì đó. Vậy sức khỏe không phải vì sức khỏe. Sức khỏe là để làm gì đó. Nên nó không chỉ là một phương tiện. Nó không phải là cứu cánh tự thân; nó là phương tiện. Sức khỏe không phải là cứu cánh mà là phương tiện để hoàn thành mục đích của chính đời sống. Vậy mục đích của chính đời sống.
Mục đích của đời sống là gì? Nếu chúng ta khỏe mạnh, thì chúng ta có thể hoàn thành mục đích của đời sống. Nhưng mục đích của đời sống là gì?
Chúng ta đang cố gắng tìm ra điều đó.
Vậy sức khỏe không phải là sự vắng mặt của bệnh tật. Một ý nữa, rất thú vị, bởi vì nếu chúng ta hiểu sức khỏe là sự vắng mặt của bệnh tật, thì tôi muốn hỏi một vị bác sĩ rằng ông ấy có từng gặp ai hoàn toàn khỏe mạnh, hoàn toàn không có bệnh tật nào không.
Đức Phật nói,
"Muhotampi arojyam patizana mano, ki min nyatra bhalya." Muhotampi nghĩa là, "Chỉ một khoảnh khắc ngắn ngủi." Pi nghĩa là "dù chỉ." Dù chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, nếu một người nói rằng "Tôi khỏe mạnh," thì người ấy không gì khác hơn là một kẻ khờ.
Bhalya nghĩa là kẻ khờ, bởi vì người ấy quá khờ nên mới nói, "Tôi khỏe mạnh." Tôi nói về thân. Bởi vì trong thân chúng ta, bất cứ lúc nào cũng có một loại bệnh nào đó. Có khi chúng ta không hay biết. Chỉ khi đi đến bác sĩ khám thì mới phát hiện, "Ồ, trời ơi, tôi có bệnh.
Tôi còn không biết nữa." Như bệnh tiểu đường, quý vị thật sự không biết. Cao huyết áp, trừ khi nó trở nên quá nặng, quý vị không biết. Quý vị không cảm thấy. Vậy còn có nhiều loại bệnh khác trong thân chúng ta.
Vậy sức khỏe là một thái độ
hay một định hướng.
Sức khỏe là một thái độ. Vậy nó trở thành thuộc về tâm,
không chỉ thuộc về thân. Không ai hoàn toàn khỏe mạnh về thân. Ngay cả Đức Phật cũng không hoàn toàn khỏe mạnh. Ngài cũng có một số đau khổ, một số bệnh.
Vậy sức khỏe là một thái độ hay định hướng. Rất thú vị.
Sức khỏe là một thái độ hay định hướng bao gồm những giá trị căn bản của chúng ta. Vậy thái độ này và định hướng này bao gồm những giá trị và niềm tin căn bản của chúng ta. Ồ, lại là niềm tin. Nó cũng là niềm tin
về chính mình và về thế giới quanh ta.
Vậy quý vị thấy đó, bây giờ nó rất sâu, rất sâu và đầy ý nghĩa. Sức khỏe là gì? Sức khỏe là một thái độ
hay định hướng bao gồm những giá trị và niềm tin căn bản của chúng ta về chính mình và về thế giới quanh ta. Vậy nếu quý vị có bất cứ giá trị sai lầm hay thái độ sai lầm nào về chính mình hay về thế giới quanh mình, thì quý vị không khỏe mạnh.
Rất sâu. Đó là một phẩm chất bên trong làm phát sinh những cách thực hành sức khỏe cụ thể, nhưng bản thân nó không thể bị thu gọn vào những cách thực hành đó. Quý vị có thể đang làm điều gì đó để mình khỏe mạnh, như ăn thực phẩm bổ dưỡng, chạy bộ, chạy, làm nhiều điều khác nữa.
Những điều đó rất quan trọng. Nhưng bản thân điều đó không thể làm cho quý vị thành một người thật sự khỏe mạnh, bởi vì quý vị có thể đang bệnh về tâm. Vậy bệnh về tâm. Chúng ta nói bệnh về tâm là nghĩa gì? Không chỉ những người trong bệnh viện tâm thần. Tham quá độ là bệnh. Sân quá độ, là bệnh. Ngã mạn quá độ cũng là bệnh.
Chẳng hạn, chúng ta làm việc để sinh sống. Nếu chúng ta nghĩ rằng, "Được rồi, tôi sẽ làm ra một món gì. Tôi sẽ bán nó. Tôi sẽ làm một thứ nước uống. Tôi chỉ cần thêm màu đẹp, cho vào một chút saccharin, và một chút hương liệu thơm ngọt nữa, làm cho nó trông đẹp đẽ xinh xắn, rồi tôi sẽ bán."
Giống như Diet Coke.
Không có chất bổ dưỡng nào.
Và tôi nghĩ loại tâm thái đó là bệnh. Chúng ta ăn để nuôi dưỡng thân. Không chỉ vậy, chúng ta ăn cũng để nuôi dưỡng tâm. Khi quý vị ăn thức ăn, hãy nuôi dưỡng thân, và đồng thời, nuôi dưỡng tâm. Quý vị làm điều đó thế nào? Đức Phật đã dạy các vị tỳ khưu, và tôi nghĩ người cư sĩ cũng nên thực hành điều đó nếu quý vị thật sự muốn cải thiện chất lượng đời sống của mình.
Đức Phật nói, "Quán chiếu một cách sáng suốt, tôi ăn thức ăn của tôi." Quý vị quán chiếu một cách sáng suốt thế nào? Quý vị suy xét rất sâu. Vì sao tôi ăn?
Rất sâu. Nếu quý vị quán chiếu sáng suốt và ăn thức ăn của mình, nó làm cho quý vị sáng suốt hơn. Chỉ việc ăn thức ăn cũng làm cho quý vị sáng suốt hơn. Và nếu quý vị ăn với chánh niệm nữa, nó làm cho tâm quý vị rất tĩnh lặng và an bình. Khi quý vị đang rất sân, đừng ăn. Thức ăn của quý vị trở thành thuốc độc.
Vậy nên ăn thức ăn với một cái tâm tĩnh lặng và an bình là điều rất quan trọng, và cũng tôn trọng thức ăn của mình nữa. Đây là sự nuôi dưỡng. Theo một cách nào đó, đây là thuốc.
Vậy nên ăn hay uống thứ gì đó không nuôi dưỡng mình là bệnh. Nên ngày nay, cái tâm thái Diet Coke này là một loại bệnh. Nên nó có thể lan sang bất cứ phương diện nào khác của đời sống chúng ta. Chúng ta chỉ đang tự dối mình. Nên nó có thể lan sang cả các mối quan hệ của chúng ta nữa.
Chỉ tử tế trên bề mặt. Vậy quý vị bỏ vào màu sắc đẹp và lời lẽ đẹp, nhưng không có trái tim thật. Không có trái tim trong mối quan hệ của quý vị. Nó giống như một mối quan hệ Diet Coke, và đó là bệnh. Không có mettā thật sự, không có lòng bi thật sự, không có sự hiểu biết sâu sắc, không có sự trân trọng thật sự.
Chỉ chơi trò chơi cho đẹp. Nó giống như mối quan hệ Diet Coke. Đó là bệnh. Đó là điều làm cho cả xã hội bệnh. Vậy không có lối sống nào, dù có kỷ luật hay hưởng thụ đến đâu, bảo đảm sự tự do khỏi bệnh tật và khuyết tật, hay bảo đảm sự trường thọ.
Thật ra không có gì bảo đảm sự trường thọ, bởi vì Đức Phật nói, "Kamma citta utu āhāra." Sức khỏe và đời sống của quý vị cũng tùy thuộc vào nghiệp của quý vị, trong quá khứ, và điều quý vị đang làm bây giờ cũng là nghiệp. Mọi điều chúng ta làm đều là nghiệp, thiện hoặc bất thiện. Đối với người bình thường, không có cái gọi là nghiệp trung tính.
Chỉ với các vị Arahant, những hành động ấy là trung tính. Dù các ngài làm điều gì trông giống như thiện nghiệp, nghiệp lành, các ngài không còn nhận quả nào nữa. Các ngài không còn mong đợi quả nào nữa. Nên với các ngài, đó là trung tính. Nhưng với chúng ta, mọi điều chúng ta làm đều là nghiệp thiện hay nghiệp bất thiện.
Vậy là kamma, citta. Tâm của bạn cũng ảnh hưởng đến thân bạn. Mỗi ý nghĩ, mỗi trạng thái tâm đều ảnh hưởng đến thân. Nên
chúng ta cũng phải chăm sóc điều đó, chăm sóc tâm mình, giữ cho tâm được an tịnh và bình yên nhiều nhất có thể bằng cách có chánh niệm. Và nói ngắn gọn, kamma, citta, utu — điều kiện thời tiết — có thể làm bạn khỏe mạnh hay không khỏe mạnh. Còn ô nhiễm thì sao?
Môi trường trở nên ô nhiễm đến thế. Môi trường, cả môi trường đang trở nên không lành mạnh.
Nên ta không thể nói rằng tôi đang chăm sóc sức khỏe của tôi, nhưng tôi không quan tâm đến ô nhiễm. Ta không thể làm vậy. Chúng ta phải quan tâm đến cả thế giới nếu chúng ta muốn khỏe mạnh. Quan tâm đến con người, đến môi trường chung quanh, đến đất, đến hồ, đến sông, đến không khí. Ngay cả tiếng ồn cũng là ô nhiễm.
Nên sức khỏe là điều rất sâu xa. Nó liên quan đến nhiều yếu tố khác trong đời sống chúng ta. Còn
giải trí thì sao? Cũng gây ô nhiễm. Ô nhiễm tâm.
Ngày nay ô nhiễm tâm quá nhiều. Giải trí quá nhiều.
Có người làm mọi thứ đúng đắn mà chết trẻ, trong khi người khác phá hết mọi quy tắc mà vẫn không sao. Có rất nhiều người như vậy. Nên ta không thể chỉ thấy một điều. Chúng ta phải thấy toàn bộ bức tranh. Vậy là kamma, citta, utu, āhāra. Thức ăn. Cái chúng ta ăn ảnh hưởng đến thân và ảnh hưởng đến tâm, cả hai.
Nên chúng ta phải rất cẩn thận. Trong một cuốn sách về sức khỏe tôi đọc có câu: "Bạn chính là cái bạn ăn." Nhưng phần lớn người ta không chú ý đủ đến cái mình ăn. Họ ăn cái gì có vị ngon, cái gì trông đẹp, và cái gì tạo cảm giác dễ chịu nữa.
Rất nhiều chất béo, rất nhiều đường,
kem, đủ thứ.
Nên thật vậy, để nắm được ý nghĩa sâu xa nhất của sức khỏe, cần phải mở rộng định nghĩa của nó ra ngoài phạm vi thân thể.
Điều đó thật sự cần thiết. Thực ra rất đơn giản. Bạn có thể hiểu được. Rất đơn giản.
Sức khỏe không chỉ có nghĩa là thân. Nó cũng có nghĩa là tâm chúng ta. Nó cũng có nghĩa là hoàn cảnh chung quanh, xã hội của chúng ta, môi trường, tất cả. Nên chúng ta không thể chỉ chăm sóc thân mình rồi nói rằng tôi khỏe mạnh.
Sức khỏe tối ưu đòi hỏi sự hòa hợp của an lạc về thân, về tâm, về tinh thần,
về môi trường. Vậy
thân, tâm, tinh thần, môi trường.
Nên người ta — một số người không quan tâm đến phần tinh thần. Họ nghĩ rằng nếu có bằng cấp cao, có việc làm tốt, kiếm được nhiều tiền, có nhà lớn, xe lớn, thế là đủ với họ. Họ khỏe mạnh. Nhưng họ bỏ mặc phần tinh thần trong chính mình. Con người là loài có tinh thần. Nếu chúng ta bỏ mặc điều đó, chúng ta trở nên bệnh.
Nên thật ra xã hội đang bệnh. Có lẽ các bạn đã nghe về chuyện xảy ra
ở Nam California
gần San Diego. Rất buồn, rất buồn. Điều đó cho thấy xã hội đang bệnh. Đây chỉ là một dấu hiệu. Một dấu hiệu của một căn bệnh lớn, không phải một trường hợp đơn lẻ. Đây chỉ là một chỗ bùng phát nhỏ ở đâu đó, cho thấy cả xã hội đang bệnh.
Ví dụ, nếu chúng ta làm việc tích cực hơn để nuôi dưỡng các dự án cộng đồng, các hoạt động từ thiện, và đại gia đình của mình, có lẽ chúng ta sẽ thấy mình ít sợ hãi hơn trước bóng ma của bệnh tật, khuyết tật và tuổi già. Ít bị choán tâm bởi sự sống còn của cá nhân, và cách nhìn của chúng ta về đời sống thật sự sẽ khỏe mạnh hơn.
Nên chúng ta không thể mong khỏe mạnh khi chỉ sống một mình.
Chúng ta cần nhau trong một nhóm. Tôi có đọc một số nghiên cứu về động vật, cả về côn trùng nữa. Đặc biệt, ví dụ, mối. Nếu bạn lấy một số ít mối, vài con, và giữ chúng ở một chỗ riêng, chúng chết rất nhanh.
Bạn cho chúng mọi thứ chúng cần, đủ thức ăn hay bất cứ loại độ ẩm nào chúng có thể dùng, nhưng chúng vẫn chết. Vì không có cộng đồng, chúng không thể sống được. Chúng cần cộng đồng mối của chúng để tồn tại.
Và tôi nghĩ ở nhiều phương diện, điều đó cũng đúng với con người.
Bằng cách này hay cách khác, nếu chúng ta không quan tâm đến cộng đồng, chúng ta trở nên bệnh, rồi chúng ta chết. Có khi thân còn sống, nhưng đời sống thì đã chết rồi. Tôi có để ý vài người
thân họ vẫn còn sống, nhưng đời sống của họ đã chết rồi. Không còn ý nghĩa nữa, không còn trưởng thành nữa, không còn niềm vui nữa, không còn sự viên mãn nữa. Nên nếu không có những điều ấy, chúng ta không thể nói rằng mình khỏe mạnh hay mình đang sống. Chúng ta chỉ đang tồn tại, chứ không phải đang sống. Đang sống có nghĩa là đang trưởng thành,
đang trở nên viên mãn.
Nên mục đích chính của đời sống không phải chỉ là sống lâu, mà là học hỏi và trưởng thành. Chỉ khi đó chúng ta mới có thể nói rằng mình đang sống.
Nên học hỏi về thân và tâm mình, học hỏi về xã hội, học hỏi về môi trường, và cũng góp phần làm cho cả xã hội khỏe mạnh.
Sức khỏe cần được nhận ra như một quá trình tự khám phá liên tục. Đó là một quá trình liên tục. Ta không thể nói rằng tôi khỏe mạnh rồi, thế là xong, hết. Đó là một quá trình liên tục. Chúng ta luôn cố gắng duy trì sức khỏe, hay ngay cả cải thiện sức khỏe của mình bằng cách hiểu biết ngày càng sâu hơn.
Nên trí tuệ chân thật làm cho một người rất khỏe mạnh. Ở phương diện đó, bạn có thể thấy rằng thực hành chánh niệm là một cách rất tốt để trở nên khỏe mạnh. Bạn hiểu thân và tâm mình. Bạn trở nên rất nhạy với chúng. Bạn hiểu tham, sân, ngã mạn, đố kỵ, ganh tỵ ngày càng sâu hơn. Và nhờ hiểu và tiếp xúc được với chúng, theo một cách nào đó, bạn đang làm chủ.
Và những cảm xúc tiêu cực, những ý nghĩ tiêu cực, những ham muốn tiêu cực đó trở nên yếu dần, ít dần, và bạn cũng phát triển những phẩm chất tích cực. Trong cùng quá trình ấy, bạn phát triển những phẩm chất tích cực. Bạn trở nên có chánh niệm hơn, sáng suốt hơn, an tịnh hơn, bình yên hơn, tỉnh giác hơn. Bạn thấy sự việc rõ ràng hơn.
Và bạn cảm nhận được nó. Bạn thấy được, cái gì đúng và cái gì sai, cái gì có lợi ích và cái gì không có lợi ích. Vì bạn tỉnh giác và vì bạn tiếp xúc được với cả hai nguồn năng lượng, tiêu cực và tích cực, bạn thấy được sự khác biệt. Bạn thấy cái nào nuôi dưỡng mình và bạn thấy cái nào
làm mình bệnh. Và tự nhiên, khi bạn tỉnh giác, bạn đi về phía cái nuôi dưỡng mình. Vì phần lớn người ta quá thiếu tỉnh giác, quá thất niệm, và họ bị điều kiện hóa để phát triển những cảm xúc tiêu cực, trở nên ngày càng tham hơn, ngày càng đố kỵ hơn, tranh đua, tranh đua, phải hơn người. Để làm gì?
Không còn biết trân trọng những phẩm chất tốt nữa. Nên nhiều thiền sinh than rằng nếu bạn trở nên có chánh niệm và thực hành thiền, bạn trở nên biết đủ, bạn cố gắng hiểu và bạn tha thứ, thì người ta lại nghĩ bạn là người yếu nhược. Người ta không tôn trọng bạn. Nên việc không tôn trọng những phẩm chất tốt ấy cũng là một dấu hiệu cho thấy người ta đang bệnh.
Vì họ bệnh, nên họ không tôn trọng những phẩm chất tốt ở người khác. Nên họ cùng nhau
làm cho nhau ngày càng bệnh hơn,
càng lúc càng bệnh hơn, làm cho nhau càng tham hơn, càng sân hơn, càng tranh đua hơn. Thế là không ai còn tìm được sự an bình nào nữa. Đây là một tình trạng rất khó. Nếu nó tệ hơn nữa, tôi không biết sẽ xảy ra chuyện gì. Đó là một hiểm nguy lớn.
Và nó có thể tệ hơn nếu chúng ta không làm gì cả. Vậy nên mỗi người trong chúng ta, dù nhỏ bé đến đâu, cũng phải cố làm cho mình khỏe mạnh hơn bằng cách có chánh niệm, và cũng giúp đỡ nhau, cũng biết trân trọng những đức tính tốt của nhau.
Rất quan trọng là hỗ trợ nhau. Chúng ta cần một nhóm hỗ trợ. Điều này rất, rất quan trọng. Nhóm hỗ trợ. Chúng ta cần một nền văn hóa. Khi tôi sang phương Tây, tôi cảm thấy có điều gì rất khác. Vì ở một số nơi trên thế giới, chẳng hạn như một vài nơi tôi sống ở Burma, người ta hỗ trợ việc thực hành tâm linh.
Họ thật sự coi trọng điều đó. Ở đây cũng vậy, một số người hỗ trợ và thực hành điều đó. Tôi hiểu như vậy. Nhưng rất nhiều người thì không hỗ trợ. Cho nên rất khó cho những đứa trẻ lớn lên trong cộng đồng này thật sự hiểu và phát triển phương diện tâm linh của mình
sớm, khi chúng còn nhỏ. Cho nên khi còn nhỏ, chúng chỉ phát triển những
tính chất tiêu cực. Tham, ngã mạn, ganh, tỵ. Và chỉ khi nào nó đi đến cực điểm và trở nên rất đau khổ, thì chúng mới bắt đầu tìm một điều gì khác. Và một số người, dù có tìm một điều gì tốt hơn, họ cũng không tìm được, vì họ không có thiền sư tốt, không có cộng đồng tốt. Và điều đã xảy ra ở Nam California chứng tỏ rằng người ta đang tìm một điều gì tốt hơn tiền bạc và dục lạc, nhưng họ không có người hướng dẫn tốt.
Cho nên họ đã làm một điều khủng khiếp, thật sự rất đáng buồn. Vậy nên sức khỏe cần được nhìn nhận như một tiến trình liên tục của việc tự khám phá chính mình. Chánh niệm. Bạn học biết về chính mình càng lúc càng nhiều. Đó là nơi bạn bắt đầu. Học biết thêm về chính mình, về thân và tâm mình.
Chúng liên hệ với nhau như thế nào. Mọi thứ ảnh hưởng đến thân và tâm bạn như thế nào. Bạn thấy một điều gì, nó ảnh hưởng đến tâm và thân bạn. Bạn nghe một điều gì, nó ảnh hưởng đến tâm và thân bạn. Bạn ăn một thứ gì, nó ảnh hưởng đến tâm và thân bạn. Mỗi mối quan hệ với nhau đều ảnh hưởng đến tâm và thân bạn. Và bạn phải thấy điều đó có lành mạnh hay không.
Biểu hiện một ảnh hưởng tích cực lên thế giới quanh ta. Vậy nên khi một người khỏe mạnh, người ấy biểu hiện ảnh hưởng tích cực lên thế giới quanh mình. Cho nên bạn phải rất cẩn thận và xem mình đang ảnh hưởng đến người khác như thế nào, bằng mọi cách. Bất cứ điều gì bạn làm, bất cứ điều gì bạn nói, điều đó ảnh hưởng đến những người quanh bạn, đến môi trường xung quanh như thế nào?
Ngay cả việc xả rác cũng rất không lành mạnh, vì bạn đang làm ô nhiễm môi trường xung quanh, làm nó bẩn và hôi. Cho nên mọi việc bạn làm cũng ảnh hưởng đến môi trường quanh bạn. Vậy nên nếu bạn có ảnh hưởng tích cực đến môi trường quanh mình, điều đó cho thấy bạn khỏe mạnh. Nếu bạn có ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường quanh mình, điều đó nghĩa là bạn rất không khỏe mạnh.
Vậy nên nó là một phương tiện để sống một đời sống thành công và mãn nguyện. Sức khỏe là một phương tiện để sống một đời sống thành công và mãn nguyện.
Rất, rất sâu sắc. Nếu chúng ta có thể trở nên thật sự khỏe mạnh, thì chúng ta sẽ thật sự giác ngộ. Giác ngộ thật ra có nghĩa là khỏe mạnh.
Hãy suy nghĩ thật sâu. Điều đó có đúng không? Đức Phật là một vị lương y lớn.
Vâng, ngay trong kinh điển cũng nói như vậy, Đức Phật là một vị lương y lớn, là một bác sĩ, cũng là bác sĩ tâm. Cho nên tà kiến, ý tưởng sai, lý tưởng sai, đó cũng là bệnh tâm. Khi bạn có một ý tưởng sai trong đầu, thì cũng như bạn đang ăn thuốc độc. Khi bạn ăn thứ gì có độc, nó làm nhiễm độc cả hệ thống của bạn, làm bạn bệnh.
Cũng vậy, bạn nghe điều gì độc hại, bạn thấy điều gì độc hại, nó làm bạn bệnh. Hãy coi chừng những gì bạn thấy, những gì bạn nghe trên tivi.
Nó có thể làm bạn bệnh thật sự. Bạn không biết đâu. Nó đi sâu vào trong tim bạn, sâu vào trong não bạn.
Vậy nên thành công và mãn nguyện có nghĩa là phát triển tất cả những tiềm năng tốt của bạn hết mức có thể. Đó mới là thành công. Không phải chỉ có tiền và danh. Bạn biết rất nhiều người, tôi tin là bạn đã nghe về họ, rất giàu, rất nổi tiếng mà rất bệnh.
Có ai cho tôi một ví dụ về một người như vậy không? Rất giàu, rất nổi tiếng và rất bệnh.
Tôi tin là bạn biết khá nhiều người như vậy.
Một trong những phát hiện nổi bật nhất của nghiên cứu này là sự dư dật vật chất, sự giảm bớt tính tự mê bản thân khi tuổi già đến, và một chế độ ăn uống tập luyện, đơn giản là không đủ để làm cho người ta khỏe mạnh và mãn nguyện.
Như vậy là chưa đủ.
Yếu tố then chốt dường như là vượt ra ngoài những quan tâm thuần vật chất và tranh đua, để khám phá một ý nghĩa sâu xa hơn. Ý nghĩa sâu xa hơn của đời sống. Vì sao chúng ta ở đây? Vì sao tôi sinh ra đây, kiếp này? Vì sao tôi đã đến với đời này? Mục đích của tôi là gì?
Tôi muốn hoàn thành điều gì? Cho nên người ta bị dẫn dắt sai đường từ khi còn rất nhỏ. Từ khi mới ba, bốn tuổi, họ đã được khuyến khích tranh đua, tranh đua, tranh đua, phải hơn người khác. Và thế là họ
đã đi sai đường, sai lối. Không phải để phát triển những đức tính tốt của mình, mà để tranh đua và để hơn người khác. Hơn về phương diện nào?
Cho nên vì vậy người ta quên mất điều mình thật sự muốn làm, điều mình thật sự cần làm. Nếu bạn có thể thật sự lắng xuống, thư giãn và hành thiền, và khi bạn
đến được chỗ mà bạn ngưng suy nghĩ và thật sự lắng sâu vào trong tim mình, bạn sẽ tìm ra điều mình thật sự muốn làm.
Cho nên phần lớn người ta đang làm những điều người khác muốn họ làm, chứ không phải điều họ thật sự muốn làm. Nhưng họ đã bị điều kiện hóa từ khi còn rất nhỏ nên họ tin rằng đó là điều họ muốn làm.
Họ đã bị lừa. Thật ra chúng ta đã bị lừa. Vậy nên tìm ra điều mình thật sự muốn làm và làm điều đó, đó là mục đích của đời bạn. Và bạn có thể chứng nghiệm điều đó bằng nhiều cách. Khi bạn đang làm điều mà bản chất sâu xa thật sự của bạn khao khát muốn làm, thì chỉ bằng việc làm điều đó, bạn cảm thấy rất mãn nguyện và hạnh phúc với đời mình.
Dù bạn làm việc vất vả đến đâu, bạn vẫn rất hạnh phúc. Và bạn không mất đi sự thích thú. Dù bạn có già đến đâu, bạn cũng sẽ không bao giờ bỏ. Vậy nên tôi muốn hỏi bạn một câu. Điều gì là điều bạn muốn làm cho đến khi chết?
Không phải chỉ vài tháng, không phải chỉ vài năm, không phải chỉ đến khi bạn 60 tuổi.
Điều gì là điều bạn muốn làm cho đến khi chết, cho đến giây phút cuối cùng? Và nếu bạn có thể xem điều đó thật nghiêm túc và hiểu nó, chấp nhận nó, nếu bạn không làm xong công việc đó, thì điều gì là điều bạn muốn làm cả trong kiếp sau nữa?
Rất nhiều thiền sinh đã nói với tôi rằng họ đã tìm ra điều mình muốn làm và họ sẽ làm điều đó cho đến khi chết. Và nếu không làm xong, họ sẽ làm kiếp sau, rồi kiếp sau nữa, dù mất bao lâu cũng được. Bạn thấy đó, mục đích của họ trở nên mạnh mẽ đến mức họ sẽ làm dù mất bao lâu để làm, để hoàn thành.
Như vậy bạn có một mục đích rất rõ ràng trong đời. Phần lớn người ta không có mục đích. Họ chỉ đi tới đây rồi chẳng đến đâu cả. Đi vòng vòng, lạc lối. Nhưng nếu bạn thật sự đi sâu vào bên trong và tìm ra rằng đây là điều tôi muốn làm, bạn sẽ thật sự làm nó cả trong kiếp sau. Bạn sẽ nghĩ đến nó. Nếu tôi chết, kiếp sau tôi sẽ sinh ra lại. Tôi sẽ làm lại nữa.
Nếu bạn làm lại nhiều lần, nhiều kiếp, bạn phát triển khả năng, những đức tính càng lúc càng mạnh. Đó là cách chúng ta phát triển Pāramī. Cho nên Pāramī là một ý niệm, một thực tại rất đẹp và rất mạnh, rất chân thật. Chúng ta ở đây để phát triển Pāramī của mình, không phải chỉ để làm ra tiền và hưởng thụ. Dù đó là một phần của đời sống, nhưng không phải mục đích chính, không phải mục đích của đời ta.
Cái đó chỉ như là nền móng. Bạn xây nền móng, nhưng nếu bạn ngừng ở đó thì nền móng có mục đích gì? Cho nên học một nghề, học hành, làm việc, kiếm tiền là quan trọng. Vì không ai nuôi bạn cả đời. Bạn phải tự lo cho mình. Nhưng đó không phải mục đích chính của đời ta.
Phải có điều gì hơn thế nữa.
Những chiều sâu vi tế nhưng thiết yếu của sự trưởng thành tâm lý và tâm linh dường như đóng một vai trò quan trọng hơn trong một đời sống khỏe mạnh so với những gì trước đây người ta đánh giá. Cho nên trước đó, người ta
nghĩ rằng nếu có tiền và có đủ mọi nhu cầu vật chất thì họ sẽ hạnh phúc và khỏe mạnh. Nhưng giờ đây các bác sĩ đã làm rất nhiều công trình nghiên cứu và tìm ra rằng những người có sự trưởng thành tâm linh, trưởng thành tâm lý mới là người khỏe mạnh. Trưởng thành nghĩa là luôn luôn phát triển, phát triển và phát triển.
Vậy nên trưởng thành về tâm lý, trưởng thành về tâm linh. Phần lớn người ta
chỉ nhấn mạnh vào kiến thức trí thức. Càng nhiều kiến thức, càng nhiều kiến thức. Giờ họ có internet. Tôi tin là người ta phát điên với cái internet này.
Thêm kiến thức. Thêm kiến thức để làm gì? Quá nhiều. Bạn không xử lý được nữa. Hệ thống của bạn đã quá tải rồi. Tại sao bạn cần nhiều kiến thức như vậy? Bạn không thực sự phát triển phương diện cảm xúc, tâm linh, tâm lý của mình. Vậy nên rất nhiều công trình nghiên cứu tôi đã đọc, về tâm lý, y khoa, và nhiều nghiên cứu khác, tôi thấy rằng ngày nay, con người không trưởng thành về mặt cảm xúc, nghĩa là họ không tiếp xúc được với cảm xúc của mình.
Họ không kiểm soát được cảm xúc của mình. Cảm xúc trở nên quá mạnh và họ chỉ chạy theo cảm xúc, làm bất cứ điều gì cảm xúc đòi hỏi, và phần lớn họ làm những việc rất tồi tệ. Vậy là không trưởng thành về cảm xúc. Cho nên tiếp xúc được với cảm xúc của mình, hiểu cảm xúc tiêu cực và tích cực một cách rất sâu sắc, rồi
kiểm soát nó ở một mức độ nào đó, những cảm xúc tiêu cực, và phát triển những cảm xúc tích cực. Vậy mettā cũng là một loại cảm xúc. Lòng bi cũng vậy. Dù sao đi nữa, tiếp xúc được với cảm xúc của mình là rất quan trọng. Khỏe mạnh về cảm xúc, khỏe mạnh về tâm lý. Điều này rất quan trọng.
Hành vi vị tha hay hành vi vượt lên trên cái tôi, xuất phát từ cảm nhận của một người về mục đích cao thượng hơn hoặc về những giá trị tâm linh, đang nhận được sự chú ý trở lại từ nhiều lĩnh vực nghiên cứu khác nhau, từ y học cho đến tiến hóa.
Rất sâu sắc, bạn thấy đó, hành vi vị tha hay hành vi vượt lên trên cái tôi.
Cho nên làm việc vì sự tốt đẹp hơn cho nhiều người, cho người khác, và nếu được thì cho cả thế giới, là điều rất quan trọng đối với sức khỏe của chúng ta.
Vậy là hành vi vị tha hay vượt lên trên cái tôi. Và hành vi vị tha, vượt lên trên cái tôi này xuất phát từ cảm nhận của một người về mục đích cao thượng hơn và giá trị tâm linh. Đó là điều chính yếu. Mục đích cao thượng hơn và giá trị tâm linh. Chúng ta có mục đích cao thượng hơn và giá trị tâm linh không? Tôi tin là các bạn có.
Nhưng đây là điều mà nhiều người cần biết. Từ khi họ còn rất nhỏ, từ khi họ còn khá trẻ, tôi nhận thấy rằng những người ở tuổi thiếu niên rất có tâm hướng tâm linh.
Nhưng phần lớn người ta không có ai hướng dẫn.
Đó là lý do phần lớn người ta đi vào ma túy. Và tôi đã nhận thấy đó là một câu chuyện rất đáng buồn. Khi tôi nói chuyện với những người dùng ma túy, tôi thấy rằng họ rất có tâm hướng tâm linh ở nhiều phương diện.
Cho nên tôi không khuyến khích dùng ma túy vì điều đó rất không tốt cho sức khỏe. Nó làm người ta trở nên thất niệm. Vậy nên hành vi của chúng ta phải được đặt trên nền tảng mục đích cao thượng hơn hoặc những giá trị tâm linh của mình.
Và đó thực ra chính là điều mà lời dạy của Đức Phật muốn nói. Cho chúng ta một mục đích cao thượng hơn.
Cho chúng ta giá trị tâm linh.
Lòng vị tha, dù được định nghĩa theo góc độ xã hội hay theo góc độ di truyền, đều hoàn toàn tương thích với chọn lọc tự nhiên và là một yếu tố quyết định quan trọng của hành vi con người. Rất quan trọng. Con người là những sinh vật xã hội. Chúng ta sống cùng nhau, làm việc cùng nhau, hỗ trợ lẫn nhau.
Chúng ta không thể sống một mình. Chúng ta cần một cộng đồng. Vậy đây là một cộng đồng Phật giáo, một hội Phật giáo. Rất tốt, rất tuyệt vời. Chúng ta cần điều đó. Nhưng bạn phải tìm hiểu rất cẩn thận xem mục đích của cộng đồng này là gì. Mục đích của hội này là gì? Hội này đang làm gì? Mục tiêu của hội này là gì? Và nếu bạn biết rằng hội này đang làm điều gì tốt đẹp, thì hãy trở thành thành viên và làm việc cho nó.
Đừng chỉ ngồi đó xem người khác làm gì. Hãy là người tham gia. Hãy tham gia vào đó. Nếu bạn muốn điều gì, bạn phải làm cho nó xảy ra. Bạn phải làm cho nó vận hành. Hội này đã đang làm những điều thật tuyệt vời. Tôi đã ở đây hơn hai tháng. Nhưng tôi nghĩ chúng ta cần sự tham gia toàn tâm toàn ý hơn nữa.
Chúng ta cần điều này. Vậy nên chúng ta phải làm việc vì nó.
Người vị tha khỏe mạnh hơn người ích kỷ. Bạn muốn hạnh phúc và khỏe mạnh? Đừng ích kỷ. Ích kỷ là một thứ bệnh.
Ích kỷ là bệnh của tâm và nó cũng làm thân trở nên bệnh. Rất rõ ràng, đơn giản, logic dễ hiểu. Thực ra không khó hiểu. Hãy nhìn những người rất, rất ích kỷ. Họ không thực sự hạnh phúc.
Lòng vị tha không chỉ tồn tại được, mà sẽ dần dần lan khắp toàn bộ dân số. Người ta thậm chí có thể đặt lại tên cho lòng vị tha đi kèm đó. Đặt tên lại. Bạn biết tên mới sẽ là gì không? Có thể là sự ích kỷ được soi sáng.
Sự ích kỷ được soi sáng. Từ ngữ tuyệt vời. Bởi vì bạn muốn khỏe mạnh và hạnh phúc, nên bạn giúp người khác trở nên khỏe mạnh và hạnh phúc hơn.
Rồi bạn nhận lại. Vậy nên rất đẹp, rất đẹp. Muốn hạnh phúc không? Muốn khỏe mạnh không? Hãy hỗ trợ người khác khỏe mạnh và hạnh phúc.
Những người đàn ông không tham gia công việc thiện nguyện có nguy cơ chết vì nhiều nguyên nhân khác nhau cao gấp hai lần rưỡi so với những người cùng trang lứa có làm công việc thiện nguyện.
Thấy không? Nguy cơ chết sớm cao gấp hai lần rưỡi.
Những người làm công việc thiện nguyện thì sống lâu hơn. Tôi biết rất nhiều người như vậy. Và bạn biết một số người nổi tiếng làm rất nhiều công việc thiện nguyện, như một người là Mẹ Teresa.
Bà ấy vẫn còn đó.
Vậy nên điều này rất quan trọng.
Cung cấp những dịch vụ hữu ích cho người khác là một liều thuốc giải mạnh cho căng thẳng và trầm cảm.
Giúp người khác giải tỏa cho bạn khỏi căng thẳng và trầm cảm.
Cho nên rất nhiều người rất căng thẳng, chịu áp lực khủng khiếp, và nhiều người bị trầm cảm. Tôi nghe nói quá nhiều về trầm cảm, trầm cảm, trầm cảm. Tại sao người ta trầm cảm như vậy? Bởi vì họ ngồi một mình và chỉ nghĩ về bản thân mình. Làm sao tôi có thể hạnh phúc? Làm sao tôi có thể hạnh phúc? Sao người ta không làm tôi hạnh phúc? Họ nghĩ như thế suốt. Họ không nghĩ rằng làm sao tôi có thể giúp người khác?
Làm sao tôi có thể giúp người khác hạnh phúc? Nếu chúng ta nghĩ nhiều hơn về cách giúp người khác hạnh phúc hay hạnh phúc hơn, thì trong cùng quá trình đó, chúng ta trở nên hạnh phúc hơn.
Vậy nên căng thẳng không chỉ là làm việc nhiều giờ. Không. Nhiều người làm việc 14 giờ, 16 giờ một ngày, nhưng không căng thẳng nhiều. Nếu bạn ghét việc mình làm và nếu bạn ích kỷ trong việc mình làm, chỉ mong đợi tiền và không gì khác, thì điều đó làm bạn cảm thấy rất căng thẳng.
Căng thẳng cũng là thái độ của tâm.
Những người có vấn đề về cảm xúc thường thấy rằng giúp đỡ người khác có khó khăn tương tự thì đặc biệt hữu ích và mang lại sự thỏa mãn. Nếu bạn có một vấn đề, hãy làm việc và giúp những người khác có vấn đề tương tự. Đây là một ý tưởng, rất thú vị. Nếu bạn muốn học điều gì, hãy dạy điều đó cho người khác.
Rồi bạn sẽ học được. Từ khi còn rất nhỏ, tôi đã bắt đầu dạy bạn bè mình. Cùng lớp, tôi bắt đầu dạy họ học. Và từ khi còn rất nhỏ, tôi đã phát hiện ra rằng nếu bạn muốn học điều gì, hãy dạy điều đó.
Rồi bạn thực sự nhìn rất sâu. Họ hỏi bạn những câu hỏi. Bạn phải tìm ra câu trả lời. Làm việc rất siêng năng. Bạn phải giải thích cho họ, cho họ ví dụ. Và điều đó làm bạn suy nghĩ sáng tạo hơn. Nó làm bật ra tất cả những phẩm chất tốt của bạn. Giúp bạn phát triển những phẩm chất tốt của mình. Cho nên mỗi khi tôi phải thi, vài tháng trước đó, tôi bắt đầu thương lượng với bạn bè.
Nào. Tôi sẽ dạy bạn. Thực ra tôi không biết nhiều, nhưng thật ra, chỉ
có một người muốn học từ bạn cũng đã cho bạn rất nhiều động lực để tìm hiểu, tìm hiểu, để đọc. Họ sẽ hỏi tôi những câu hỏi. Tôi phải tìm ra.
Bạn trở nên thích thú hơn, nhiều năng lượng hơn. Bạn có rất nhiều năng lượng để làm việc. Nếu bạn chỉ ngồi học một mình, nhàm chán quá, bạn buồn ngủ. Không nhiều năng lượng. Vậy nên đây là một lý thuyết tâm lý rất thú vị. Thực ra là một sự thật.
Những người tự thể hiện được bản thân, dù thành công trong bất cứ lĩnh vực nào, cũng còn xa mức hoàn hảo theo tiêu chuẩn của chính họ. Vậy tự thể hiện bản thân nghĩa là phát triển những tiềm năng của mình. Cho nên những người đã phát triển được nhiều tiềm năng của mình, họ không thỏa mãn theo tiêu chuẩn của chính họ. Họ không cảm thấy thỏa mãn.
Còn xa mới hoàn hảo theo tiêu chuẩn của chính họ. Và họ cũng có nhiều phẩm chất và kinh nghiệm giống như bạn và tôi. Cho nên rất nhiều người trở thành một con người phát triển cao, phát triển về tâm linh, những người
có thể giúp được rất nhiều người khác, họ không phải là thông minh xuất chúng. Không. Họ không thông minh xuất chúng.
Rất nhiều vị thầy của tôi, không phải thông minh xuất chúng. Tôi biết nhiều vị tăng học rộng khác rất thông minh xuất chúng nhưng lại không giúp được vì họ không muốn giúp. Họ không muốn phải chịu khó. Cho nên rất nhiều vị thầy của tôi là những người sẵn lòng giúp đỡ.
Và vì họ sẵn lòng giúp, họ làm việc, làm việc, làm việc và họ phát triển những phẩm chất tâm linh của mình. Cho nên đừng nghĩ rằng, ồ, những người kia đang giúp đỡ và trở thành người dẫn đầu, họ rất thông minh. Vì vậy họ mới làm được. Không, điều đó không đúng. Họ có một tấm lòng lớn. Họ muốn giúp. Không phải vì họ biết nhiều.
Họ sẵn lòng giúp. Và trong quá trình đó, họ học, học và học. Và họ cũng phạm sai lầm. Tôi cũng phạm sai lầm, rất nhiều lần. Làm việc với người, nói chuyện với người, rất dễ phạm sai lầm. Và người ta cũng bấm đúng nút của bạn.
Nút của bạn bị bấm, bạn rất bực. Bạn làm việc với nó. Được rồi. Đây là sự dính mắc của tôi. Vì tôi dính mắc vào cái này quá nhiều nên khi bị bấm nút, tôi bực. Làm việc với nó lần này rồi lần nữa và bạn trở nên chín chắn hơn. Bạn có thể buông ra và làm việc tiếp. Cứ tiếp tục làm. Bạn không bỏ cuộc.
Họ sinh ra và được nuôi dưỡng trong những hoàn cảnh xã hội và kinh tế rất khác nhau, từ được thừa hưởng gia sản cho đến chỉ có vài đồng đô la và một tầm nhìn. Có người giàu. Có người rất nghèo. Nhưng họ làm việc. Họ đã trải qua những thất bại, thất vọng, và những bệnh tật đe dọa tính mạng.
Rất nhiều vị dẫn đầu, đặc biệt là trong phương diện
tâm linh, thật ra họ không có một đời sống hạnh phúc lắm. Họ có đời sống rất khó khăn. Họ làm việc rất cực. Vậy nên có những bệnh tật đe dọa tính mạng, và họ cũng đã trải nghiệm những niềm vui, những thành tựu, và cảm giác kính phục làm cho tất cả chúng ta hứng khởi.
Họ vật lộn qua những nỗi khổ thường ngày của đời sống giống như tất cả chúng ta. Tất cả chúng ta đều có vấn đề. Chúng ta không thể chờ cho đến khi vượt qua hết mọi vấn đề.
Nhưng
họ vật lộn qua những nỗi khổ thường ngày của đời sống giống như tất cả chúng ta, nhưng họ làm điều đó với nhiều tỉnh giác và trí tuệ hơn phần lớn mọi người. Và đó là điểm khác biệt. Họ có nhiều tỉnh giác và trí tuệ hơn. Vì họ tỉnh giác hơn nên họ trở nên có trí tuệ hơn.
Và từ những kinh nghiệm rất đơn giản, họ học được điều gì đó rất sâu sắc và ý nghĩa. Cho nên khi bạn nghe những người thật sự có trí tuệ dạy, bạn sẽ thấy họ dạy những điều rất đơn giản và căn bản. Không có gì phi thường, nói như vậy đó. Chỉ là từ tâm, chánh niệm, sự hiểu biết, lòng bi, sự tha thứ.
Đời sống đơn giản. Không có gì phi thường nếu bạn nghe nó.
Họ đáng chú ý, không phải vì một thiên phú di truyền đặc biệt, mà nhờ sống đời sống của mình một cách trọn vẹn nhất. Vì vậy họ mới đáng chú ý. Hãy cố gắng hết sức. Bạn có những phẩm chất tâm linh đẹp đẽ vô cùng. Chỉ cần cố gắng hết sức.
Dù gặp nghịch cảnh, họ vẫn lắng nghe tiếng nói bên trong và phát triển những kỹ năng để biến tầm nhìn của mình thành hiện thực.
Họ có rất nhiều nghịch cảnh, thất bại, nhưng họ cố lắng lòng lại, thiền, và nhìn sâu vào bên trong. Và sâu trong đó, phần tốt trong tôi, nói như vậy đó, phần tốt trong tôi đó thúc đẩy họ. Hãy làm điều gì tốt. Hãy làm điều gì tốt. Cứ tiến lên và làm đi. Cứ tiếp tục làm. Cho nên khi tôi còn trẻ, vài lần tôi rất trầm uất.
Không muốn làm gì nữa. Nhưng mỗi khi tôi đi thiền một lát, sâu trong tôi, có điều gì đó thúc đẩy tôi. Hãy học. Hãy làm điều gì tốt. Đây chỉ là một thử thách nữa, một chặng nữa. Nó sẽ qua. Bạn sẽ học và trưởng thành và bạn sẽ vui về điều đó. Cho nên mọi khó khăn và thất bại trong đời chúng ta là một cách thử thách chúng ta và thúc đẩy chúng ta làm việc tinh cần hơn.
Nói với bạn rằng hãy tinh cần lên.
Cho nên xương gãy lành lại thì chắc nhất. Đây là câu nói phần lớn mọi người đã nghe. Xương gãy lành lại thì chắc nhất.
Khi bạn có một đời sống khó khăn, nếu bạn đang trải qua thời kỳ khó khăn trong đời, hãy nhắc mình điều đó. Và tôi có một câu nói khác mà tôi đọc trong một cuốn sách, nó đã cho tôi rất nhiều
can đảm để tiếp tục. Đó là: điều gì không giết được tôi thì làm tôi mạnh hơn.
Chỉ cần tự hỏi mình, tôi sẽ không chết vì nó. Tôi sẽ tiếp tục và điều đó sẽ làm tôi mạnh hơn.
Bệnh tật, những giới hạn, khổ đau, và sự cô lập, tất cả những phương diện ban đầu và tạm thời của sang chấn có thể đánh thức chúng ta đến một ý nghĩa sâu xa hơn đã bị vùi lấp bên trong từ trước.
Tất cả những bệnh tật này. Có người bị ung thư và họ đã trải qua những thời kỳ đau đớn về cảm xúc.
Và có người khỏi ung thư. Rất lạ, một số người. Bệnh tự thuyên giảm cũng xảy ra. Có người đã mổ. Nhưng dù sao, họ hồi phục và họ trở nên rất đặc biệt. Tôi biết một người đàn ông tên là, tôi nghĩ ông ấy vẫn còn sống. Tôi gặp ông ở Mỹ. Tên ông là Don Lumley. Ông bị bệnh bạch cầu cấp và các bác sĩ nói ông sẽ không sống được lâu.
Ông rất trầm uất và ông nói, tôi không ngại chết, nhưng tôi không muốn bị trầm uất.
Bạn bị ung thư. Làm sao mà không trầm uất được? Rồi một người bạn nói, ờ, sao anh không thiền? Lúc đó ông chưa nghe gì về thiền cả. Nên người bạn nói, sao anh không thử thiền? Ông nói, thiền thế nào? Và người bạn nói, tôi cũng không biết, nhưng tôi có thử vài lần. Tôi có đi khóa thiền.
Nên tôi có thể chỉ cho anh chỗ để đi. Thế là ông ấy nói với người bạn, Don Lumley, hãy đến một trung tâm. Và ở trung tâm đó, họ vẫn dạy thiền. Rất đơn giản. Hơi thở rồi quét thân, rà soát khắp thân. Đi qua toàn bộ thân,
chánh niệm về các cảm giác. Vậy là ông đến trung tâm đó và thiền một thời gian. Và ông đi khắp thế giới tìm một bác sĩ có thể chữa bệnh bạch cầu của mình. Ông còn đi cả Nhật Bản, Thụy Sĩ. Tiêu hết tiền. Tiêu hết tiền và ông trở nên không còn một xu. Và bạn bè ông giúp đỡ ông.
Chỉ vừa đủ để sống. Nên khi ông đến ngôi tự viện nơi tôi sống ở California, gần Santa Cruz, tôi nói chuyện với ông. Vì mỗi khi có ai đến gặp tôi, tôi muốn biết vì sao người này đến. Mong đợi của họ là gì? Nên tôi hỏi ông vì sao ông đến đây. Ai bảo ông đến đây.
Ông tìm ra chỗ này thế nào? Ông kể với tôi rằng một người bạn của ông nói cho ông về chỗ này và ông đến đây để thiền và để chết một cách an bình, ông nói vậy.
Ông muốn chết trong một tự viện. Nên ông thiền. Nhưng tôi trở lại và lúc đó, ông đã bị bệnh bạch cầu sáu năm. Ông vẫn còn sống nhăn.
Và lúc đó ông cũng nói với tôi. Ông nói, nếu tôi cứ tiếp tục thiền, tôi hy vọng tôi có thể sống một đời dài như người bình thường.
Như 65, 70, 75, ông nói.
Và người này cũng nói với tôi. Ông là một kỹ sư làm đường. Ông nói, trước khi tôi bị bệnh, tôi chưa bao giờ nghĩ đến thiền hay tâm linh. Chỉ tiền, làm tiền, và hưởng thụ. Và ông nói, giờ tôi cảm thấy rất biết ơn bệnh tật của mình.
Một bà khác tôi gặp đã bị cắt cả hai bên vú vì ung thư. Và bà đến, mặc một chiếc áo thun.
Rất phẳng. Bạn thấy được điều đó. Và bà nói, vì bệnh của tôi, tôi đã tìm ra ý nghĩa của đời mình. Và tôi rất hạnh phúc về điều đó. Cho nên những người này, vì sang chấn này, họ tìm ra ý nghĩa của đời mình. Vậy nên mọi điều bạn trải qua trong đời, những kinh nghiệm đau đớn, đều có một ý nghĩa. Đều có ý nghĩa.
Hãy tìm ra ý nghĩa đó. Đừng nói, sao lại là tôi? Sao tôi phải khổ? Chỉ hỏi, ý nghĩa của kinh nghiệm này là gì? Tôi có thể học được gì từ kinh nghiệm này và trưởng thành? Một ngày nào đó chúng ta sẽ chết, dù bây giờ chúng ta có khỏe đến đâu.
Sự hiểu biết mới này, đến lượt nó, có thể thúc đẩy chúng ta xét lại các giá trị của mình. Vậy nên điều này rất quan trọng. Xét lại các giá trị của mình. Các giá trị của chúng ta sẽ thay đổi. Nó luôn luôn thay đổi. Nếu chúng ta có chánh niệm, nó sẽ đổi thành tốt hơn và tốt hơn, ý nghĩa sâu hơn và sâu hơn. Những giá trị tốt hơn. Cho nên chúng ta không thể sống với cùng những giá trị mà chúng ta đã sống khi còn ở tuổi thiếu niên.
Khi ta ở tuổi 20. Khi ta ở tuổi 30. Giá trị của chúng ta phải thay đổi.
Để phân định điều gì quan trọng và điều gì không. Để suy xét ý nghĩa, không chỉ ý nghĩa của sang chấn, mà ý nghĩa của chính đời sống. Ý nghĩa của đời sống là gì?
Trong những kinh nghiệm như vậy, ta có thể tìm thấy gốc rễ của sự đồng cảm và lòng bi. Có người trở nên rất từ bi sau khi họ đã khổ rất nhiều. Họ trở nên rất từ bi. Họ biết khổ là thế nào. Có người từng trải qua trầm cảm, họ biết trầm cảm là thế nào. Rất kinh khủng. Rất kinh khủng.
Vậy nên trong những kinh nghiệm như vậy có thể tìm thấy gốc rễ của sự đồng cảm và lòng bi, cũng như nền tảng cho việc đạt được sức khỏe tối ưu khi trưởng thành.
Sự kiểm soát là niềm tin rằng mỗi chúng ta, như một cá nhân, có thể ảnh hưởng đến tiến trình và số phận của đời mình. Chúng ta không có sự kiểm soát hoàn toàn trong đời. Không ai kiểm soát hoàn toàn. Không ai tự do hoàn toàn. Nhưng chúng ta có sự kiểm soát một phần và sự tự do một phần. Chúng ta phải sử dụng sự kiểm soát một phần và tự do một phần đó. Chúng ta bị điều kiện hóa bởi nghiệp quá khứ.
Chúng ta bị điều kiện hóa bởi xã hội mà ta lớn lên trong đó. Chúng ta bị điều kiện hóa bởi cha mẹ, thầy cô, bạn bè. Cũng bị điều kiện hóa bởi truyền thông nữa. Nhưng nếu ta tỉnh giác, nếu ta có chánh niệm, ta có thể thấy những điều ấy đang điều kiện hóa ta như thế nào,
và cố gắng hướng đời mình đến bất cứ mục đích nào, mục đích hay mục tiêu tâm linh mà ta tự đặt ra.
Chúng ta có hướng đi đó. Chúng ta cũng có sự kiểm soát đó. Đó là cách chúng ta phát triển phần tốt trong con người mình.
Vậy nên những người cảm thấy rằng họ không bất lực. Những người cảm thấy rằng tôi có thể làm điều gì đó để cải thiện tâm mình, sự hiểu biết, chánh niệm, sự sáng suốt, sự an tịnh của mình. Tôi có thể làm điều gì đó để thân này khỏe mạnh hơn bằng cách ăn thức ăn lành mạnh. Không ăn quá nhiều đường, quá nhiều chất béo, quá nhiều thịt. Bất cứ thứ gì.
Không xem tivi quá nhiều. Xem tivi làm bạn bệnh. Vậy nếu bạn tỉnh giác, bạn có thể làm điều gì đó. Nếu bạn không tỉnh giác, thì
người khác sẽ ảnh hưởng đến đời bạn. Chiếm lấy đời bạn.
Vậy đó là một niềm tin lành mạnh rằng ta có thể xử lý hiệu quả những tình huống khó khăn. Tôi có thể xử lý được. Tôi có thể đối phó được. Tôi có thể học được từ đó. Tôi có thể vượt qua được.
Điều đó rất quan trọng. Thật sự hiểu và tin điều đó, và cũng làm điều đó. Tôi có thể cải thiện tình huống ngay bây giờ, ngay lúc này. Chỉ bằng cách thay đổi sự hiểu biết của mình, tôi có thể cải thiện nó. Chỉ bằng cách thay đổi thái độ của mình. Chỉ bằng cách nhìn nó từ một góc độ khác, tôi có thể cải thiện chính mình. Đừng mắc kẹt trong một quan điểm. Hãy nhìn quanh.
Hãy nhìn quanh. Bạn có thể cải thiện sự hiểu biết của mình.
Với định hướng này, người ta ít khi cảm thấy bơ vơ, vô vọng hay bị cô lập. Nếu bạn có loại tâm thức đó, loại thái độ đó, bạn không cảm thấy vô vọng hay bất lực. Và nếu bạn có thái độ chân chánh đối với mọi người, bạn không bị cô lập. Bạn luôn có thể nhận được lời khuyên, sự giúp đỡ và hướng dẫn từ rất, rất nhiều người.
Nếu bạn tin người. Nếu bạn sẵn sàng chấp nhận. Có rất nhiều người sẵn sàng cho bạn. Nếu bạn nghi ngờ, nếu bạn không tin, thì người ta sẽ đi xa. Họ sẽ để bạn lại một mình. Vậy nên học cách chấp nhận sự giúp đỡ là rất quan trọng.
Nếu bạn sẵn lòng chấp nhận, nếu bạn tin người, bạn sẽ nhận được rất nhiều sự giúp đỡ.
Một khi một người, dù tự nguyện hay không tự nguyện, kinh nghiệm được một cảm nhận sâu sắc về sức mạnh nội tâm hay sự tự chủ, ngay cả giữa một sang chấn lớn, kinh nghiệm đó trở thành cốt lõi của một cảm nhận trưởng thành về năng lực và sự tự chủ cá nhân. Vậy nên nếu bạn đã hiểu một tình huống khó khăn, làm việc với nó và vượt qua nó, điều đó cho bạn sức mạnh vô cùng lớn.
Và nếu bạn phải đối diện một khó khăn khác, bạn đã sẵn sàng cho nó. Nhiều thiền sinh của tôi, có người còn khá trẻ, cuối tuổi 20, họ nói rằng trước khi tôi thật sự đối diện những tình huống khó khăn, trước khi tôi hiểu những tình huống khó khăn, làm việc với nó và vượt qua nó, tôi sợ khó khăn. Nhưng sau khi đối diện vài khó khăn với sự giúp đỡ của những người bạn tốt và những vị thầy tốt, khuyến khích, tiếp tục đi, tiếp tục đi, cứ làm đi.
Sau khi vượt qua vài khó khăn, giờ họ nói rằng tôi muốn đối diện khó khăn. Vì tôi biết chỉ khi đó tôi mới học và trưởng thành. Không đối diện khó khăn, tôi không thể học và tôi không thể trưởng thành. Tôi không thể phát triển lòng can đảm, sức mạnh của mình. Vậy nên để phát triển lòng can đảm và sức mạnh, bạn cần đối diện khó khăn. Bạn cần chủ động đi tới và đối diện khó khăn. Đó là làm việc trong một cộng đồng.
Hãy đi và làm việc. Đó là việc khó. Bạn sẽ bị thử thách bằng nhiều cách. Nhưng đừng bỏ cuộc. Hãy làm việc.
Là một người có sự tự chủ và sự xác tín, người ấy có thể tạo ảnh hưởng mạnh mẽ lên tiến trình và số phận của đời mình
và những hoàn cảnh vây quanh nó. Vậy nếu bạn có loại tự chủ đó, bạn có cảm nhận về sức mạnh.
Vậy bạn thấy đó, một người có sự tự chủ thì có sự xác tín. Vậy nên bạn, theo một cách nào đó, dù có giới hạn, bạn có một phần tự chủ.
Bạn có thể làm cho đời mình vận hành được.
Nghiên cứu gần đây cho thấy yếu tố tự chủ, năng lực, hay hiệu năng bản thân này có thể là yếu tố quyết định tối hậu đối với sức khỏe con người và ngay cả sự lão hóa. Cảm nhận về sự tự chủ là rất quan trọng. Chúng ta dạy về anattā. Ồ, không có tự ngã. Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn không thể làm gì. Nếu bạn chuẩn bị điều kiện thích hợp, bạn sẽ được kết quả thích hợp.
Vậy anattā không có nghĩa là bất lực, đừng làm gì cả. Anattā nghĩa là nếu bạn muốn điều gì xảy ra, hãy tạo đủ điều kiện cần thiết.
Nếu bạn muốn trồng cam, hãy lấy hạt cam, hoặc lấy một nhánh cam, đặt vào đất và tưới nước, cho ít phân bón, làm cỏ, và cho nó nhiều ánh nắng. Chăm sóc nó. Nó sẽ lớn lên và sẽ ra trái. Nhưng nếu bạn ngồi đó và nói rằng tôi muốn một trái cam, thì không gì xảy ra cả.
Vậy đó là anattā. Anattā nghĩa là nếu bạn muốn điều gì, bạn không thể chỉ mong ước nó. Bạn phải làm việc để có nó.
Vậy nên hiểu sâu về anattā là rất quan trọng. Nó không có nghĩa là bạn vô vọng.
Vậy ở mức độ phát triển, những người có sức khỏe tối ưu, trong nhiều nghiên cứu, thật sự không hồi tưởng được một giai đoạn kéo dài nào trong đời họ mà họ đặc biệt hoang mang, tức giận, oán hận, bị cô lập, hay thiếu một cảm nhận mạnh mẽ về mục đích hoặc thiếu sức mạnh và sự xác tín nội tâm.
Vậy tất cả chúng ta đều có nhiều thất vọng trong đời. Điều quan trọng nhất là không mắc kẹt trong sự thất vọng và trầm cảm đó. Tất cả chúng ta đều trải qua lên và xuống suốt thời gian. Vậy khi bạn đang xuống, hãy tìm cách nào để đi lên lại. Nếu bạn ở dưới đủ lâu, quá lâu, thì càng ngày càng khó hơn để bạn đi lên lại.
Vậy những người phát triển và trưởng thành, đôi khi họ cũng có những lúc xuống, nhưng họ rất tích cực. Và họ cũng có nhóm hỗ trợ tích cực. Vậy nên chúng ta cần một nhóm hỗ trợ. Rất quan trọng. Khi chúng ta trở nên trầm cảm, rất khó để tự kéo mình ra khỏi đó. Chúng ta cần một người bạn tốt để khuyến khích, để chỉ dạy. Vậy nên chúng ta cần một nhóm.
Điều này rất quan trọng. Hãy ở trong một nhóm. Hãy ở trong một nhóm hỗ trợ. Và hãy tự tạo một nhóm hỗ trợ cho mình. Bạn phải tạo ra nhóm hỗ trợ. Đừng chỉ mong rằng, ồ, tôi rất hạnh phúc. Tôi cần một nhóm hỗ trợ. Nó sẽ không tự đến với bạn. Bạn phải đi tới nó.
Qua sang chấn đã được chuyển hóa của thời thơ ấu hay tuổi thanh niên, những người này phát hiện ra cảm nhận về sứ mạng thật sự của mình. Cảm nhận về sứ mạng thật sự của mình. Đúng vậy. Điều đó rất, rất quan trọng. Sứ mạng của bạn là gì? Mục tiêu tâm linh của bạn là gì? Sứ mạng nghĩa là mục tiêu tâm linh của bạn.
Ơn gọi hay số phận thật sự, thường ở vào khoảng giữa đến cuối tuổi 20. Vậy nên rất nhiều người ở giữa đến cuối tuổi 20 đang tìm kiếm điều gì đó rất tâm linh. Và những người chết ở Nam California. Phần lớn họ, tôi nghe nói, đang ở tuổi 20.
Có người có thể lớn hơn, có người nhỏ hơn. Nhưng phần lớn họ ở tuổi 20.
Thường thì sự phát hiện này đi kèm với một cảm nhận về tính tất yếu và một sự cam kết mới, sâu hơn đối với mục đích vị tha mà họ đã cảm nhận mơ hồ hơn khi còn là đứa trẻ hay người trẻ tuổi. Vậy nên tự nhiên, khi ta ở tuổi thiếu niên, ta có những ý tưởng tâm linh. Rất đẹp. Nhưng có người nghĩ, ồ, đó chỉ là những giấc mộng tuổi teen. Không thực tế.
Không. Điều này thực tế. Nhưng họ không có sự hướng dẫn tốt. Họ lại bị dẫn dắt sai đường tới các dục lạc. Một cách tự nhiên, chúng ta phát triển những ý tưởng tâm linh tốt đẹp đó. Chúng ta muốn nó. Chúng ta cần nó. Chúng ta biết.
Thỉnh thoảng, sự phát hiện đó xảy ra trong một giai đoạn khủng hoảng, giai đoạn khủng hoảng, hay qua một giai đoạn xa lạ mạnh mẽ nhưng chóng qua. Đôi khi chúng ta trở nên rất cô đơn. Và điều rất quan trọng là sự cô đơn đó rất hữu ích. Bạn dành thời gian và tiếp xúc lại với chính mình
và phát triển sức mạnh của mình. Ồ, đôi khi quý vị nhận ra, giờ tôi phải làm gì?
Hãy cứ từ từ và suy nghĩ rất nhẹ nhàng, giờ tôi phải làm gì? Hãy rất kiên nhẫn. Câu trả lời có thể đến rất nhẹ nhàng và rất chậm. Nếu quý vị gấp gáp, quý vị sẽ không tìm ra được.
Hoặc trong một khoảnh khắc tuệ giác bên trong tự phát. Đôi khi nó đến trong một tia sáng. Ồ, đây là điều tôi muốn làm. Đây là điều tôi thật sự muốn làm. Tôi sẽ thật sự hạnh phúc nếu tôi làm điều này. Vậy nên đôi khi từ một kinh nghiệm tiêu cực, quý vị có thể trở nên chua chát, bi quan, hay đắng cay, nhưng tôi chọn một con đường khác.
Đôi khi quý vị trở nên chua chát và đắng cay, rất tiêu cực. Nhưng nếu quý vị có một nhóm hỗ trợ tốt, nhóm hỗ trợ đó, thiền sư của quý vị, bạn bè của quý vị, có thể giúp quý vị trở nên tích cực lại.
Đặc biệt những người đã trải qua cùng một tiến trình đó thật sự có thể giúp quý vị. Những người từng là người nghiện rượu, họ bây giờ không còn nữa, họ có thể giúp một người nghiện rượu khác từ bỏ việc uống rượu, giúp người đó từ bỏ việc uống rượu.
Nói thật, tôi không biết làm sao tôi đã ra khỏi kinh nghiệm đau thương đó trong ngành kỹ thuật, và tôi không nhận công về điều đó. Đôi khi quý vị chỉ làm, làm, làm, rồi quý vị lại ra khỏi nó.
Vậy nói ngắn gọn,
những điều sẽ giúp quý vị trở nên khỏe mạnh, thân và tâm. Có một vài điều chúng ta cần làm. Hãy làm những điều mang lại cho quý vị cảm giác viên mãn, niềm vui, và mục đích, những điều khẳng định giá trị của quý vị. Hãy xem cuộc đời quý vị như tác phẩm của chính quý vị và cố gắng làm cho nó tích cực.
Hãy chú ý kỹ lưỡng và thương yêu đến chính mình, nuôi dưỡng, hỗ trợ, và khuyến khích chính mình.
Hãy buông bỏ mọi cảm xúc tiêu cực: oán hận, đố kỵ, sợ hãi, buồn bã, tức giận. Chúng có thể đến. Chúng sẽ đến. Nhưng hãy quan sát chúng rất kỹ. Hãy hiểu chúng. Rồi vượt qua.
Hãy giữ những hình ảnh và mục tiêu tích cực trong tâm. Rất quan trọng. Một ngày nào đó tôi sẽ trí tuệ hơn, an bình hơn, và hạnh phúc hơn. Một ngày nào đó tôi sẽ làm được. Nếu không phải bây giờ, thì cứ thử, thử. Một ngày nào đó quý vị sẽ làm được.
Hãy thương chính mình. Hãy coi mình là quan trọng. Điều đó rất quan trọng.
Hãy tạo những mối quan hệ thương yêu, chân thật, cho phép bày tỏ và đáp ứng nhu cầu về sự gần gũi và an toàn.
Sự gần gũi và an toàn. Rất quan trọng. Hiểu nhau, hỗ trợ nhau, tha thứ cho nhau. Hãy cố gắng chữa lành mọi thương tích trong các mối quan hệ quá khứ, như với mẹ, cha, bạn bè, con cái, vợ chồng, với bất cứ ai. Hãy cố gắng chữa lành điều đó.
Hãy đóng góp tích cực cho cộng đồng của quý vị qua một hình thức công việc hay phục vụ nào mà quý vị trân trọng và yêu thích.
Hãy cam kết với sức khỏe và an lạc, và phát triển niềm tin vào khả năng có được sức khỏe toàn diện, tâm và thân, và cả môi trường nữa.
Hãy chấp nhận chính mình và mọi thứ trong đời mình như một cơ hội để trưởng thành và học hỏi. Đây là điểm quan trọng nhất.
Mọi thứ trong đời quý vị, hãy chấp nhận đó như một cơ hội để trưởng thành và học hỏi. Hãy biết ơn.
Rất quan trọng. Những người khỏe mạnh là những người rất biết ơn.
Và cũng vậy, hãy giữ một chút khiếu hài hước.
Tôi đã đi qua toàn bộ điều này rất nhanh, vì nhìn đồng hồ. Vậy hãy suy nghĩ thật sâu. Điều này là về quý vị, sức khỏe của quý vị, tâm và thân, và sức khỏe của cả thế giới.
Vậy giờ tôi đã đến phần kết luận. Chúng ta sẽ đảnh lễ Đức Phật, Pháp và Tăng.
Chúng ta sẽ tụng chỉ bằng tiếng Pali vì một số người thấy rất khó. Ý tôi là, chỉ bằng tiếng Anh. Với một số người, tụng bằng tiếng Pali thì khó. Tôi tôn kính Đức Phật
bằng chính sự thực hành
dẫn đến giải thoát.
Tôi tôn kính Dhamma
bằng chính sự thực hành
dẫn đến giải thoát.
Tôi tôn kính Tăng
bằng chính sự thực hành
dẫn đến giải thoát.
Thiền sư Sayadaw U Jotika sinh ngày 05.08.1947 trong một gia đình Hồi Giáo ở Miến Điện. Thời niên thiếu Ngài được gia đình gửi học và được giáo dục trong một trường dòng Thiên chúa giáo, tốt nghiệp kỹ sư điện tử và nghiên cứu sâu rộng về khoa học, tâm lý học, triết học phương Tây.…